Thursday, 4 January 2024




శ్రీ దేవీ శతకము, ( వివిధ వృత్తములు.. అంత్యాను ప్రాస )


01..శ్రీమతా.. (భ ర భ భ భ మ....10)


సేవలు చేసెదా నిత్యము చేరి భజింతును నీ చెంతన్

భావము బంధమున్ సత్యము భాగ్యము నీదయ శీఘ్రoబున్

నావల జీవిత ధ్యానము నామది శోభల ధైర్యమ్మున్

నీవిధి మార్గమే మాకును నిచ్చ లొ సంగుమ శ్రీదేవీ            1


02..అంగన ( భ భ భ భ భ మ...7,13) 


నిత్యము కాంతిగ నిర్ణయమున్ కడు నిర్మల ధ్యానమ్మున్

సత్యపు పల్కులు సాధ్యముగన్ కడు సమ్మతి బంధమ్మున్

ముత్యము వెల్గులు ముందరగన్ కడు ముఖ్యము సంతృప్తిన్

సత్యము తెల్పితి సాధన శోధన సన్నుతి శ్రీదేవీ               2


03..చిత్ర లేఖా ( మ న న త త మ..12)


తల్లీ నీపదముల కళ వెల్గొంద తేజోమయంబౌచున్

కల్లోలమ్ముల కదలిక కావ్యంగ కామ్యమ్ము పెంపొందున్

సల్లాపంబల సమయము సంతోషమై ప్రేమతో కూడున్

ఉల్లమ్మున్ కదలికయగు విద్యా సుఖమ్మగు శ్రీదేవీ          3


04..ప్రఫుల్ల కదళీ (జ స  మ గ గ..8)..8


త్రి మూర్తుల కళల్లో శ్రీ విద్యా నీ

యమోఘ సహనమ్మున్ హర్షంబౌ నీ

సమోన్నత విదీ విశ్వాసం బౌ నీ

ప్రమోదముగనే పాఠ్యల్ శ్రీదేవీ                                    4


05..శిఖండితం..2( జ స ర గ గ..7)


సువాక్కు సుఖదా భుక్తితీర్ధమ్మున్

సువీక్షణములే సుందరమ్ముగాన్

భవమ్ము కలుగున్ భాగ్య మోక్షమ్మున్ 

నవాభ్యుదయమున్ నాంది శ్రీదేవీ...                            5

శ్రీ దేవీ శతకము, ( వివిధ వృత్తములు.. అంత్యాను ప్రాస ).2


06..వీరాంతా (జ స మ గ. యతి..7)


విహారి విధిగా విధ్యే శాంతీ 

సహాయ మదిగా సాగెన్ జ్యోతీ

మహీన తలపే మాయా ఖ్యాతీ

మహా ముదసౌమ్యా శ్రీదేవీ                                       6


07..అయోఘ మాలిక..2 (జ ర య గ గ.. యతి 7)


త్రిమూర్తులే సహావిధి సద్భావమ్మున్

సమాన కర్తలై సహ సామర్ధ్యమ్మున్

ప్రమాణ మే సుధీ ప్రభ లావణ్యమ్మున్

అమోఘ శక్తి యే జయమే శ్రీదేవీ                               7


08..నీల (భ భ మ గ గ.. యతి 7)


అమ్మవు నీకరుణా లోకాల్ చల్లన్

నమ్మిన వారికి నాణ్యత్వా యుక్తిన్

నెమ్మెద భక్తియు నిర్మాణాత్వమ్మున్

అమ్మగ వేడెద యాశల్ శ్రీదేవీ                                  8


09..ఇంద్ర (జ జ య గా.. యతి..6)


వినోదము గా విలసల్లంగన్

నినాదము గా నిలసంఘమ్మున్

సనాతన విశ్వ సుఖత్వంమ్మున్

మనోహరమై మది శ్రీదేవీ                                       9


10..సంప.. (త న మ మ.. యతి..9)


కారుణ్య సహన సద్భాగ్యా కావ్యమ్మున్

దారిద్ర సమయ సంతోషా దానంమ్మున్

ప్రారంభ ప్రణవ నాదంబే పాశంమ్మున్

శ్రీరంగ చరిత బంధమ్మున్ శ్రీదేవీ                          10


11.. పంక్తి రథ (త జ యగ..యతి..6)


సంక్షోభములన్ సడలించంగన్

సంక్షేమములన్ జరిపించంగన్ 

సంక్షిప్తములై జనయిష్టంమ్మున్ 

సంక్షేమముగన్ జయ శ్రీదేవీ                               11


12..వివర విలసితం ( త న స మ.. యతి..6)


సాంబాసహనమ్ము మదిగా జీవాత్మల్ 

ప్రాబల్య మగు పాఠము కామ్యార్ధ్యంబుల్

శంభో మహిమ సర్వత సాహిత్యంబుల్

అంబా కరుణ హసితమ్మున్ శ్రీదేవీ            


13..ఆరాధినీ (త మ మ గ గ.. యతి..7)


లోకాలు యానందా లోలత్వమ్మేలే

కాలమ్ము సన్మార్గా కామ్యత్వమ్మేలే

జ్వాలా మనోమాయే జడ్యత్వమ్మేలే

లీలా మనస్సేలే లీలా శ్రీదేవీ             


14..లోద్రసిఖా విలంభిత మధ్యా (మ స స గ గ.. యతి 7)


విద్యార్ధీ యనుటే వినయమ్మేలే

హృద్యమ్మే కదిలే యభయమ్మే లే

పద్యమ్మే కళలై పలుకౌయేలే

వేదమ్మే తెలిపే విధి శ్రీదేవీ      


15..మేఘధ్వని పూర: (త య మ గ గ ..యతి..7)


సర్వార్ధము తెల్పా సంఘర్షంమౌలే

గర్వంబునె మర్చే గమ్యం దృష్టేలే

నిర్వేదము చెందే నిర్ముల్యమ్మే లే 

పర్వంబగు ప్రీతిన్ పాఠం శ్రీదేవీ       


16..కువలయమాలా (మ న య గ.. యతి..7)


నీవే సృష్టి జనని హృద్యమ్మున్ 

యావేశంబలను హరింపంగన్

నీవే యుక్తి రమణి విశ్వాసిన్

సేవింపంగ జయము శ్రీదేవీ               


17..బంధక (భ న మ గ.. యతి..6)


నల్లని కరుణ దేహమ్మున్ గా

తెల్లని సుదతి దాహమ్మున్ గా

మల్లెలు తురిమె కాలమ్మున్ గా

సల్లలిత విషయాల్ శ్రీదేవీ             


18..నిర్మేధ (న త మ గ.. యతి.. 7)


సకల ధర్మమ్ము సామర్ధ్యoమున్

ప్రకటనే సత్య ప్రా రబ్దoమ్మున్

వికట మౌనత్వ విశ్వార్ధంమున్ 

మకుటమై నిత్య మార్గం శ్రీదేవీ       


19..విపుల భుజ (న జ య గ.. యతి..7)


తెలుపగ చేసితి కార్యమ్మున్

పలుకగ పంచు పదార్ధమ్మున్

కళలను జూపు కళాత్మాగన్

కలువల కళ్లుగ శ్రీదేవీ               


20..బోధా తారా (య మ య గ.. యతి..7)


సమాధానమ్మున్ గా సహాయమ్మున్

సమాచారమ్మున్ గా సమర్ధ0మ్మున్

క్షేమమ్మున్ నిచ్చున్ గా క్షమార్ధమ్మున్

క్షామoమ్మున్ తొల్చున్ రక్ష శ్రీదేవీ


21.. శేషావలీ(య మ మ గ.. యతి..7)


సహాయమ్మున్ విద్యా సామర్ధ్యమ్మున్

సుహాసంబై సత్యా శోభల్ చేరుణ్

మహాదేవా ప్రేమా మార్గమ్ముగాన్ 

మహీ సాహిత్యమ్మున్ మా శ్రీదేవీ


22.. విద్యున్మాలా (మ మ గ గ  యతి..5)


ప్రారబ్దం మ్మే ప్రామాన్యామౌ

నిర్వేదం మ్మే నిర్మూ లంమౌ

సర్వార్ధం మ్మే సమ్మోహంమౌ

కార్యార్ధం దక్షా శ్రీదేవీ


23..మధ్యా దారః (మ భ  మ గ..7)


పద్యమ్ముల్ గద్యము వ్రాయన్ భక్తీ

హృద్యమ్ముల్ సర్వము హేలన్ యుక్తీ

స్వార్ధమ్ముల్ నిత్యము సాధ్యా ముక్తీ

పాద్యంబుల్ ప్రీతి గనే శ్రీదేవీ


24.. లక్షణలీల(భ త మ గ గ.. యతి..8)


సాధన సాధ్యమ్ము విశ్వాసమ్మే లే

భోధన భోజ్యమ్ము ప్రభోదమ్మేలే

మాధవ సాహిత్యమ్ము మౌనమ్మే లే

శ్రీధర శ్రీ మూర్తి గ శ్రీ శ్రీదేవీ


25 ..రోచక (భ భ ర గ గ ..7 )


కాలమనోభవ కామ్యమే శోభల్    

జ్వాలవినోద సజాతియే శోభల్      

మాల సువాసన మార్గమే శోభల్ 

హేళన డెందము వేడ్క శ్రీదేవీ


26 ..ఉద్ధతికరీ (మ య మ గ గ .. యతి 8 )

     

నుత్సాహంబు దేహమ్మున్ యుత్తేజంబై 

ప్రోత్సాహంబు మార్గమ్మున్ లోలత్వబై 

సత్సా0గత్యమే విద్యా సామర్ద్యంబై 

ఉత్సారించా బుద్ధుల్ ధ్యానో శ్రీదేవీ 


27 .. కందవినోద:(భ మ స గ గ .. యతి ..7 )


భక్తిని పొందే చిత్తముగా చేరన్

యుక్తిని పంచే శ్రీయుతమై కోరెన్

శక్తి నొసంగన్ విశ్వముగా ప్రేరన్

ముక్తిని కోరేజామున శ్రీదేవీ 


28 .. సుధాధార (ర న ర గ గ , యతి ..8 )


ధ్యానయుక్తిగను బోధనే తెల్పే  

ప్రాణశక్తిగను  శోభ నే నిల్పే

మానముక్తిగను ప్రేమనే నిల్పే 

వానమల్లెగతి సేవ శ్రీదేవీ 


29 .. ద్వారవహా ( ర త య గ .. యతి.. 5 )


కోరుచుందున్ కూర్మిని సత్యంమై 

భారముల్ స్వాభావ్యత  ముఖ్యంమై 

నేరముల్ మానమ్ముగ  తత్వం మై

ప్రేరణే సాపేక్షగ శ్రీదేవీ 


౩౦..కూలచారిని (ర జ మ గ గ ..యతి ..6 )


సవ్యదేశమే సమాధానమ్మేలే 

భవ్య మార్గమే బలంబుల్ యాటేలే            

నవ్య నాణ్యతే నయంమౌ సేవేలే

దివ్య సాధనే దినంమౌ శ్రీదేవీ 


31 .. కలాపాంతరిత (య స య గ .. యతి ..7 )

 

సుఖమ్మున్  నవవిశ్వ జీవమ్మున్ 

ప్రకాశమ్ము మదీ ప్రభావంమ్మున్             

 అకాలమ్ము గతీ యధా శక్తిన్     

వికాసమ్ము సుకీర్తి శ్రీదేవీ 


32 .. కోశితకుశలా (భ స  స గ గ .. యతి ..7 )


అందముగతిగా యనకే ప్రేమా 

బిందు నివసితా ప్రియమున్ ప్రేమా 

సుందరవదనా శుభమున్ ప్రేమా 

మందగమన యమ్మవు శ్రీదేవీ    


౩౩.. భూరిఘటకము (మ న మ గ గ ..యతి 7 ) 


చేసేదే పలుకు చేష్టాయిష్టమ్మున్ 

వేసేదే తెలుపు వేషమ్మే సొమ్మున్ 

కూసేదే తలపు సూత్రమ్మే తెల్పున్ 

మేసేదే బ్రతుకు మోక్ష శ్రీదేవీ 


34 .. కడారము (య న య గగ .. యతి ..8 )


సహాయమ్ము గతి సమత్వమ్మేలే

ప్రహాసమ్ము విధి ప్రభావమ్మే లే 

విహారమ్ము నిధి విధానమ్మే లే

సహాయమ్ము మది సతీ శ్రీదేవీ 


35 .. ధూమ్రాలీ (య య మ గ .. యతి .. 8 )


తరంబౌ తమమ్మేలే తత్వా  శ్రీ 

కరంబౌ సమమ్మేలే కామ్యా  శ్రీ 

వారంబౌ క్షమమ్మేలే వత్సా శ్రీ 

మొరాలించుమమ్మేలే శ్రీదేవీ


36..పద్మినీ (ర  మ  య  గ..6)


కాలమున్ సేవల్ కాన రుద్రాణీ

గాళమున్ చెక్కెన్ కాన భవ్యాణీ

జ్వాలగన్ నుండెన్ కాన భద్రాణీ

హేళగన్ కాదున్ కాన శ్రీదేవీ


37..పల్లవీ విలాస ( ర య య గ గ.. యతి..7)


సర్వరక్ష నెంచే సహాయ్యమ్ముగాన్ 

కార్య భారమేనే గళమ్మున్ తెల్పేన్

నిర్వి రామవాక్కే నిజమ్మున శాంతిన్

సర్వ మిచ్చెదన్ సంఘమై శ్రీదేవీ


38.. లలితాలబాలము (స జ య గ గ..9)


పలికించ లోక జనుల్ భావా లే

విలపించ విశ్వ ముదం విద్యా లే

తలపించ తత్త్వమదం తప్పే లే

కళలేను కామ్య యుగం శ్రీదేవీ


39.. సంస్కృత శోభాసారము ( స  త  య  గ గ.. యతి..5)


నిలవంగన్ నిత్యము శోభింపంగన్

తలవంగన్ తత్త్వము వైభోగంబున్

పలకంగన్ పాఠము నేత్రత్వంబున్ 

తలపోయన్ తత్పరగా శ్రీదేవీ


40.. దారదేహ (ర ర ర గ గ.. యతి..7)


ఏవగించే విదీ యేమి చెప్పేనన్

సావధానమ్ మదీ స్వామి తీర్పేనన్

భావ మార్గమ్ యదీ భాగ్య మార్పేనన్ 

సేవ భావమ్ స్థితీ సాధ్య శ్రీదేవీ


సుధాధారా.. (ర న  ర  గ గ  యతి..8)


ధ్యానమేగతివిధీ సుధాశోభల్

మానమేసకల సాధుమౌనమ్ముల్

వైనతీయ విధి విద్య వేషమ్ముల్ 

ప్రాణమై స్వరసు పూజ శ్రీదేవీ  


41..ఉధిత దినేశము (స న య గగ.. యతి..7)

కలి కాలమున కనంగన్ జీవుల్

పలు మాటలగు పరాదీనంబుల్

కలతల్ కలుగు కథా రాగంబుల్

వెలితిన్ భువిన విధీ శ్రీదేవీ


42..సౌదాంఘ్రి 

(స భ య గ గ.. యతి..7)


వెతలన్ దీర్చుము వివేకంమౌనే

సుతులన్ జూడుము సుమంత్రం మౌనే

గతులన్ తప్పవు గవాక్షం మ్మోనే

స్థితులన్ జూడక స్థిరం శ్రీదేవీ


43.. జాల పాదము (స మ ర గ గ.. యతి..7)


వివిధంభౌ సౌఖ్యా విద్యమంత్రమ్మున్ 

వివరంమౌ సేవా విద్య తంత్రమ్మున్

నవరత్నౌ ధర్మా నమ్మ మందీయున్

వివరంచమ్మా సర్వార్ధ శ్రీదేవీ


44.. ఉపయోధ.. (స ర మ గ గ.. యతి 7)


పలుకే నీ దయా ప్రాప్తిన్ భక్తిన్

తలపే నీ కృపా తృప్తిన్ శక్తిన్

మలుపే నీ మదీ మార్గం యుక్తిన్

పిలుపే na గతీ శ్రీ శ్రీదేవీ


45.. లలితాగమనము (స స య గ గ.. యతి..7)


తరుణమ్ము మదీ తపమ్మే యుక్తిన్ 

చరణమ్ము విధీ చరిత్రే సమమ్మున్

కరుణా వివిధా కథల్లే శక్తిన్

అరునోదయ సేవ గన్ శ్రీదేవీ



46 ..విష్టంభ: గగన (స స స గ గ .. యతి ..6 )


తరుణంబున తామసమే పొందెన్ 

కరుణించని కాలమనే పోరున్ 

దరిచేర్చని దానమునే జేయన్

 తరియించెను తానుగ శ్రీదేవీ


47.. అంతర్వణిత ( మా స మా గ గ ..7)


న్యాయంబున్ విడువన్  నాశంబౌ కల్గుణ్

ప్రాయంబంత విధీ పాశంబౌ కల్గుణ్ 

మాయంబంత మధీ మాంద్యంమే కల్గుణ్ 

సాయంబీయుసదా సాద్వీ శ్రీదేవీ 


48 ..ధవళ కరి జ్వాలా(న న భ మ యతి 7 )


క్షణమగు విధి క్షేమము కోరేలే

ఋణమగు నిధి రొక్కము కోరేలే 

మునకలగుచు మోదము కోరేలే 

నినుకొలుతురు నెమ్మిగ శ్రీదేవీ 

      

49 .. కాంతోత్పిడా (భ మ స మ .. యతి 7 )


కాలము సత్యంమే కధగా కావ్యం మై 

గాలము నిత్యంమే గళమే సంతంమై

మేళము మార్గంమై మనసే మంత్రంమై

వేళలు నిత్యంబున్ వసుధన్ శ్రీ దేవీ


50 .. భాసిత భరణం (భ స మ మ యతి ..9 )


మాయల మదిలో ధర్యంమే మార్గమ్మున్ 

న్యాయము విధిగా సత్య్మమే నామమ్మున్ 

ప్రాయము సహజ త్యంమేలే పాశమ్మున్               

సాయము కరుణా కామ్యమ్మేలే శ్రీదేవీ 


.మత్తాలీ (మ త య య... యతి 6)


అందమ్మున్ నీవే యలరారంగా విద్యన్

పందాలై సర్వా పయనంమౌ శక్తిన్ 

చిందాడెన్ శోభల్ స్థిర మాయా మోహమ్మున్

సందర్భా భక్తీ సమ సేవా శ్రీదేవీ


52.. మలయసురభి :(మ న న మ..8)


సేవాభావమగు రసము నిత్యమ్మున్

భావావేశమగు సభలు సత్యమ్మున్

చావోపుట్టుకయు సుజన తత్త్వమ్మున్

తావేదీ తెలప జతకు శ్రీదేవీ


53.. విశాలాంభోజాలీ (త న య మ.. యతి 7)


ధ్యానమ్మగు విధి దాత్రుత్వా సేవల్

వైనమ్మగు మది వాశ్చల్యా శోభల్

మౌనమ్మగు గతి మోహంమౌ మాయల్

ప్రాణంమౌ స్థితి ప్రేమా శ్రీదేవీ


54.. జ ల ధ ర మాల (మ భ స మ.. యతి.9)

స్వేచ్చా బావమ్మగు మనసే మార్గమ్మున్

ఇచ్ఛాబ్రాంతీ మనసుగతీ కర్మమ్మున్ 

ప్రోచ్చాహమ్మగుట సమపోరే నేర్పున్

యుచ్చాహమ్మగుట విధియు శ్రీదేవీ


55.. కింసు కాస్తరణం (ర స య మ.. యతి 7)


సాధనే మనసై సమస్యా తీర్పేలే

వేదనా విధిగా విపంచీ మార్పేలే

శోధనా సమపాశ సొమ్మున్ నేర్పేలే

భేదమే వలదే భయమ్మున్ శ్రీదేవీ

           


 

                  

(తప్పులు తెలుపగలరు) 



Wednesday, 3 January 2024



డాక్టర్ మురుగేశ్:- స్వామి! నా ప్రాక్టీస్ బాగా జరిగేటట్టు ఆశీర్వదించండి?


సద్గురు:- అంటే లోకంలో రోగులు పెరగాలనా నీ ఉద్దేశ్యం? ఈ విధమైన ప్రార్థన సరికాదు. నిన్ను అనుగ్రహించడానికి గాను భగవంతుడే రోగి రూపంలో వస్తాడని ఎరుక కలిగి వైద్యం చేయి.


పట్టెయ్య:- ఈ ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం వలన దేనికి అంటని స్థితి నాకు కలిగిందండీ..‌


సద్గురు:- మంచిది. ఇక పట్టెయ్యను కూడా అంటని స్థితిని సాధించు...

..


➡️ ఒక్క అడుగు ముందుకేసి (బహిర్ముఖం) దేవుడు జీవుడైనాడు.

➡️ ఒక్క అడుగు వెనక్కి వేస్తే చాలు (అంతర్ముఖం) జీవుడు దేవుడవుతాడు.


👉 ఒక్క అడుగు ముందుకేసింది ఎలాగు? 'నేను ప్రవీణ్' అనడంతో....

👉 ఒక్క అడుగు వెనుకకు వేయడం ఎలాగు? 'వీడు ప్రవీణ్' అనడంతో....

..


👉 ఒకరు చెట్టు ఎక్కి ఫలాన్ని పొందుతారు - ఇతను కర్మయోగి. ఉదా:- గౌతమ బుద్ధుడు


👉 ఇంకొకరు వేరొకరి ద్వారా కోయించుకుని ఫలాన్ని పొందుతారు - ఇతను భక్తి యోగి. ఉదా:- శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస 


👉 మరొకరు అప్రయత్నంగా రాలిన పండును పొందుతారు - అతను జ్ఞాన యోగి. ఉదా:- శ్రీరమణమహర్షి

......

👉 జరుగుతున్న వాటికి కర్తృత్వాన్ని నీ నెత్తిన వేసుకున్నప్పుడు వాడే పదం - ప్రారబ్ధం.


👉 దేవుని మీద వేసినప్పుడు వాడే పదం - భగవదిచ్ఛ. 


👉 ఏది అర్థం కాక ఉన్నప్పుడు వాడే పదం - విధి.


 ఈ మూడింటి అర్థం 'నీ చేతిలో ఏమి లేదు' అనే.

......

ధ్యానం మూర్ఖులను కూడా ఋషులుగా మారుస్తుంది.


దురదృష్టవశాత్తు మూర్ఖులు ఎన్నడూ ధ్యానం చేయరు.

.....

ఎలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితి అయినా సరే.,

➡️ నీటి మీద గీతలా తీసుకో

➡️ నుదుటి మీద వ్రాతలా తీసుకోకు.

 అదే జ్ఞాని లక్షణం.

......

➡️ చేతన శక్తి (Spirit) తక్కువగా వ్యక్తమవుతున్న దాన్ని జడం (Matter) అని,

➡️ చేతన శక్తి ఎక్కువగా అభివ్యక్తమవుతున్న దాన్ని సజీవం (Living) అని అంటాం.


సర్వకాల సర్వావస్థల్లోనూ అచేతనంగా ఉండేది ఏదీ లేదు.

.....


పదార్థాన్ని అన్వేషిస్తుంది ఆధునిక విజ్ఞానం.


యదార్ధాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం.


..


చావు:-


➡ చనిపోవడం అంటే శరీరాన్ని వదలడమే.

➡ చనిపోవడం అంటే మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని మార్చడమే.

➡ చనిపోవడం అంటే మరో నూతన ప్రపంచం చేరడమే.

......


వెలుపల (వ్యవహారంలో) వ్యక్తిగానే ఉండాలి.


లోపల (అనుభవంలో) సర్వత్రా తానే అయి ఉండాలి.

.......

ఇతరులు మన గురించి  ఏమనుకున్నా సరే చలించని స్థితి మనకు కలిగినప్పుడు;


ఇతరుల మనస్సుల్లో ఉన్న తలంపులను(ఆలోచనలను) చదవగలిగే సిద్ధి సహజంగానే  మనకు కలుగుతుంది.

.....

తనువే తాను అనుకోవడమే పెద్ద రోగం.


మిగతా రోగాలన్నీ  రోగానికి(తనువుకి) వచ్చే రోగాలే.

......

➡️ బొమ్మ - కొయ్యను మరిపిస్తుంది;

➡️ ఆభరణం - బంగారాన్ని మరిపిస్తుంది;

➡️ అల - జలాన్ని మరిపిస్తుంది.


అలాగే నామరూపాలు - స్వరూపాన్ని మరిపిస్తుంది.

......

ఈ సృష్టి ఎందుకు జరిగింది? అని అడగడం ఎలాంటిదంటే;


నేను ఎందుకు ఇలాంటి కలను కన్నాను? అని అడగడం లాంటిదే.

......

'నేను ఎవరు'? అన్న ప్రశ్నలోనే సమాధానం ఉంది!


➡️ ప్రశ్న - ఎవరు?

➡️ సమాధానం - నేను.

.......


కర్మం ముందా? జన్మ ముందా?


 👉 అజ్ఞానం ముందు.

అజ్ఞానం వల్ల జన్మ.,  జన్మ వలన కర్మలు.

👉 జ్ఞానం అంతిమం.

 జ్ఞానం వల్ల నిష్కామ కర్మ., నిష్కామ కర్మ వలన జన్మరాహిత్యం.

.......


👉 'వర్తమానం'లో ఉండడమే- పాజిటివ్ ఎనర్జీ 


👉 'భూత, భవిష్యత్తు' లో ఉండడమే- నెగిటివ్ ఎనర్జీ


✳ ఏకంగా కనిపిస్తూ అనేకంగా ఉండేది -- అండం


✳ అనేకంగా కనిపిస్తూ ఏకంగా ఉండేది -- బ్రహ్మాండం


పిచ్చివాడు, అవధూత ఒకలాగే కనిపిస్తారు.


➡ పిచ్చివాడు - ఆలోచన చేయలేనివాడు

➡ అవధూత - ఆలోచనతో పని లేని వాడు


ప్రశ్న:- ఏది బంధం? ఏది మోక్షం?


సద్గురు:- ఉన్నది అంతా భగవద్రూపమే అని ఎరుగుట మోక్షం.,  మరచుట బంధం.


గురువు ఐశ్వర్యం (జ్ఞానము) బిడ్డలకు వెళ్లదు, శిష్యులకు వెళ్ళిపోతుంది.


 బిడ్డ అయినా సరే, శిష్యుడిగా ఉంటేనే జ్ఞాన ఐశ్వర్యం పొందగలరు.


👉 ఊరక ఉండడం మాయకు తెలియదు.

👉 కదలడం పరబ్రహ్మానికి తెలియదు.


 ఈ రెంటి స్పర్శతో పుట్టినవాడే జీవుడు.


 ✳ అందువల్లనే జీవుడు బంధ, మోక్షములకు మధ్య ఊగిసలాడుతుంటాడు.


దేవుడు ఏకమా?  అనేకమా?


'బంగారం'గా(పరమాత్మగా) ఏకం;

'ఆభరణాలు'గా(జీవాత్మలుగా) అనేకం.

.....

దేవుడు ఏకమా?  అనేకమా?


'బంగారం'గా(పరమాత్మగా) ఏకం;

'ఆభరణాలు'గా(జీవాత్మలుగా) అనేకం.


👉 సన్యాసి గృహస్తునకు 'జ్ఞాన భిక్ష' పెడతాడు.

👉 గృహస్తు సన్యాసికి 'అన్న భిక్ష' పెడతాడు.

--- ఇద్దరు గొప్పే.


(జ్ఞాన భిక్షతో 'పూర్ణం' అవుతారు.

అన్న భిక్షతో 'జీర్ణం' అవుతుంది.)


👉 ఊరక ఉండడం మాయకు తెలియదు.

👉 కదలడం పరబ్రహ్మానికి తెలియదు.


 ఈ రెంటి స్పర్శతో పుట్టినవాడే జీవుడు.


 ✳ అందువల్లనే జీవుడు బంధ, మోక్షములకు మధ్య ఊగిసలాడుతుంటాడు.

..


ఆధ్యాత్మికతయే పెద్ద పరీక్ష. ఎవరి ప్రశ్న పత్రం వారిదే.


➡️ నా ప్రశ్న మీకు రాదు., 

➡️ మీ సమాధానం నాకు పనికి రాదు.

......

ఈ సృష్టి అనేది తిరగేసిన వృక్షం లాంటిది:-


👉 మొదలు (కారణం) అనేది పైన (పరబ్రహ్మంలో) ఉంటుంది.

👉 శాఖలు (కార్యం) అనేవి కింద (ప్రపంచంగా) ఉంటాయి.

......

➡️ ఇంగిత జ్ఞానంను (Common sense) అధిగమించి చూస్తుంది శాస్త్రీయత (Scientific sense)

➡️ శాస్త్రీయతను (Scientific sense) అధిగమించి చూస్తుంది తాత్విక భావం (Philosophical Sense)

➡️ తాత్విక భావంను (Philosophical Sense) అధిగమించి చూస్తుంది ఆధ్యాత్మిక దృష్టి (Mystic Vision)


ఆ ఆధ్యాత్మిక దృష్టి (Mystic Vision) దాకా వెళ్తేనే మహర్షులు, శాస్త్రాలు, వేదాలు ప్రకటించిన అంతటి గొప్ప భావాలు మనకు అనుభవం అయ్యేది.

.......

👉 కెరటం దృష్ట్యా ( నామరూపాల ) మనందరం అశాశ్వతులం.


👉 సముద్రం దృష్ట్యా (ఆత్మ ) మనమందరం శాశ్వతులం.

.......

జాగ్రత్-స్వప్న-సుషుప్తు లనే మూడు పురాలలో (శరీరాల్లో) కామన్ గా ఉండేది 'నేనే' (ఆత్మే) అని తెలుసుకోవడమే 'త్రిపురా రహస్యం'.

.......


➡ జన్మనిచ్చేవాడు  - తండ్రి 


➡ జన్మే లేకుండా చేసేవాడు - సద్గురువు

......

ఏకంగా ఉన్న పరమాత్ముడు అనేకం ఎందుకయ్యాడు?


➡️ ఏకం ఏకంగానే ఉన్నది., చూసేవాడు అనేకంగా చూస్తున్నాడు. 

➡️ బంగారం వైపుకు చూస్తే ఏకం.,  ఆభరణాల వైపుకు చూస్తే అనేకం.

.......ఏకంగా ఉన్న పరమాత్ముడు అనేకం ఎందుకయ్యాడు?


......

అంతఃకరణ చతుష్టయం:-


➡️ మనస్సు - సంకల్ప వికల్పాలు చేసేది 

➡️ బుద్ధి - మంచి, చెడు చెప్పేది

➡️ చిత్తం - నిరంతర చింతన చేసేది

➡️ అహంకారం - నేను, నాది అనేది


యోగ చతుష్టయం:-


➡️ సంకల్ప, వికల్పాలను ఎప్పటికప్పుడు సరిచేసుకుంటూ 'మనస్సు'ని శుద్ధి చేసుకోవడమే - కర్మయోగం.

➡️ 'బుద్ధి'ని సునిశితం చేసుకుంటూ, అంటే నిత్యానిత్య విచక్షణాజ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకుంటూ పోవడమే - జ్ఞాన యోగం.

➡️ 'చిత్తవృత్తులను' నిరోధించుకుంటూ కావలసినప్పుడల్లా సమాధి ప్రజ్ఞను పొందడమే - రాజయోగం.

➡️ 'నేను', 'నాది' (అహంకారం) అనే భావాలను పూర్తిగా తుడిచి పెట్టుకుంటూ ఉండడమే - భక్తియోగం. 


మన 'అంతఃకరణ చతుష్టయాన్ని' ఎవరైతే 'యోగ చతుష్టయం' ద్వారా బాగు చేసుకుంటారో వారిని "చతుర్ముఖేన బ్రహ్మ" అని పిలవబడతారు.



➡ చలం(అల) వైపు  దృష్టి పెడితే నీవు జీవుడవు.

➡ అచలం(సముద్రం)  వైపు  దృష్టి పెడితే నీవు శివుడవు.


ఏ వైపు దృష్టి పెట్టాలో... అనే విషయంలో సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ జీవునికి ఉంది.,

అందుకే పురుష ప్రయత్నానికి అంత ప్రాముఖ్యత ఇచ్చారు మన పెద్దలు.

ఒకరు:-  మీ శిష్యుడు ఎంతో అదృష్టవంతులండి;

 సదా గురు సన్నిధిలో గడుపుతూ తన జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకుంటున్నారు.,

 మేము మీకు ఎంతో దూరంలో ఉంటున్నాము.


 గురువు:-

               అవునవును..

➡ అనారోగ్యవంతుడే డాక్టర్ కు దగ్గరగా ఉంటారు.

➡ ఆరోగ్యవంతులు డాక్టర్ కు దూరంగానే ఉంటారు.


"బాహ్యంలో సంగం -  అంతరంలో నిస్సంగం".

 ఇదే సర్వ వేదాంత సారం.


 👉 సంగం = నువ్వు వేరు, నేను వేరు.

👉 నిస్సంగం = నువ్వు, నేను ఒకటే.


1. ఎట్టి మార్పు లేని వస్తువును (పరబ్రహ్మాన్ని)

 మార్పు కలిగిన వస్తువుగా (ప్రపంచంగా) 

చూసే ''శక్తి" నీలో సహజంగా ఉన్నది.

2. తిరిగి ప్రపంచాన్ని,  బ్రహ్మంగా చూసే "శక్తి" కూడా నీలోనే సహజంగా ఉన్నది.


👉 మొదటి శక్తికి 'మాయ' అని పేరు. 

👉 రెండవ శక్తికి 'జ్ఞానము' అని పేరు.


విశ్వ జీవిత కాలం:-


➡️ కలియుగం - 4,32,000 సంవత్సరాలు 

➡️ ద్వాపర యుగం - 8,64,000 సంవత్సరాలు 

➡️ త్రేతా యుగం - 12,96,000 సంవత్సరాలు

➡️ కృతయుగం - 17,28,000 సంవత్సరాలు 

పై నాలుగు యుగాలను కలపగా 43,20,000 సంవత్సరాలు వచ్చును. దీనిని మహా యుగం లేదా చతుర్ యుగం అని పిలుస్తారు.


➡️ 71 చతుర్ యుగాలు - 1 మన్వంతరం 

➡️ 14 మన్వంతరాలు - 1 కల్పం

➡️ 2 కల్పాలు - 1 అహో రాత్రి

➡️ 360 అహోరాత్రులు - 1 భగవంతుని సంవత్సరం

➡️ 100 భగవంతుని  సంవత్సరాలు - భగవంతుని జీవితకాలం (విశ్వ జీవిత కాలం)


ఇప్పుడు మనం 28వ చతుర్ యుగం, 7 వ మన్వంతరం, 51వ భగవంతుని సంవత్సరంలో ఉన్నాము.

 అనగా 3 కోట్ల 9 లక్షల 15 వేల 376 కోట్ల కోట్ల సంవత్సరములు.


Grand Universe


➡️ కొన్ని గ్రహాల కలయిక  - ఒక సౌర కుటుంబం 

➡️ కొన్ని సౌర కుటుంబాల కలయిక - ఒక నక్షత్ర సముదాయం 

➡️ కొన్ని నక్షత్ర సముదాయాలు - ఒక విశ్వము

➡️ కొన్ని ప్రాంతీయ విశ్వాలు - ఒక మైనర్ సెక్టార్ విశ్వం

➡️ కొన్ని మైనర్ సెక్టార్ విశ్వాలు - ఒక మేజర్ సెక్టార్ విశ్వం

➡️ కొన్ని మేజర్ సెక్టార్ విశ్వాలు - ఒక సూపర్ యూనివర్స్ 

➡️ 7 సూపర్ యూనివర్సులు - ఒక మహా మూల చైతన్యం చుట్టూ పరిభ్రమిస్తూ ఉంటాయి. (Idle of Paradise)




 మన విశ్వం నెబడాన్ సూపర్ యూనివర్స్ లోని ప్లిడియన్ నక్షత్ర సముదాయం లో ఉన్నది.


ఒకరు:-  మీ శిష్యుడు ఎంతో అదృష్టవంతులండి;

 సదా గురు సన్నిధిలో గడుపుతూ తన జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకుంటున్నారు.,

 మేము మీకు ఎంతో దూరంలో ఉంటున్నాము.


 గురువు:-

               అవునవును..

➡ అనారోగ్యవంతుడే డాక్టర్ కు దగ్గరగా ఉంటారు.

➡ ఆరోగ్యవంతులు డాక్టర్ కు దూరంగానే ఉంటారు.


"బాహ్యంలో సంగం -  అంతరంలో నిస్సంగం".

 ఇదే సర్వ వేదాంత సారం.


 👉 సంగం = నువ్వు వేరు, నేను వేరు.

👉 నిస్సం


గం = నువ్వు, నేను ఒకటే.


1. ఎట్టి మార్పు లేని వస్తువును (పరబ్రహ్మాన్ని)

 మార్పు కలిగిన వస్తువుగా (ప్రపంచంగా) 

చూసే ''శక్తి" నీలో సహజంగా ఉన్నది.

2. తిరిగి ప్రపంచాన్ని,  బ్రహ్మంగా చూసే "శక్తి" కూడా నీలోనే సహజంగా ఉన్నది.


👉 మొదటి శక్తికి 'మాయ' అని పేరు. 

👉 రెండవ శక్తికి 'జ్ఞానము' అని పేరు.


విశ్వ జీవిత కాలం:-


➡️ కలియుగం - 4,32,000 సంవత్సరాలు 

➡️ ద్వాపర యుగం - 8,64,000 సంవత్సరాలు 

➡️ త్రేతా యుగం - 12,96,000 సంవత్సరాలు

➡️ కృతయుగం - 17,28,000 సంవత్సరాలు 

పై నాలుగు యుగాలను కలపగా 43,20,000 సంవత్సరాలు వచ్చును. దీనిని మహా యుగం లేదా చతుర్ యుగం అని పిలుస్తారు.


➡️ 71 చతుర్ యుగాలు - 1 మన్వంతరం 

➡️ 14 మన్వంతరాలు - 1 కల్పం

➡️ 2 కల్పాలు - 1 అహో రాత్రి

➡️ 360 అహోరాత్రులు - 1 భగవంతుని సంవత్సరం

➡️ 100 భగవంతుని  సంవత్సరాలు - భగవంతుని జీవితకాలం (విశ్వ జీవిత కాలం)


ఇప్పుడు మనం 28వ చతుర్ యుగం, 7 వ మన్వంతరం, 51వ భగవంతుని సంవత్సరంలో ఉన్నాము.

 అనగా 3 కోట్ల 9 లక్షల 15 వేల 376 కోట్ల కోట్ల సంవత్సరములు.


Grand Universe


➡️ కొన్ని గ్రహాల కలయిక  - ఒక సౌర కుటుంబం 

➡️ కొన్ని సౌర కుటుంబాల కలయిక - ఒక నక్షత్ర సముదాయం 

➡️ కొన్ని నక్షత్ర సముదాయాలు - ఒక విశ్వము

➡️ కొన్ని ప్రాంతీయ విశ్వాలు - ఒక మైనర్ సెక్టార్ విశ్వం

➡️ కొన్ని మైనర్ సెక్టార్ విశ్వాలు - ఒక మేజర్ సెక్టార్ విశ్వం

➡️ కొన్ని మేజర్ సెక్టార్ విశ్వాలు - ఒక సూపర్ యూనివర్స్ 

➡️ 7 సూపర్ యూనివర్సులు - ఒక మహా మూల చైతన్యం చుట్టూ పరిభ్రమిస్తూ ఉంటాయి. (Idle of Paradise)


 మన విశ్వం నెబడాన్ సూపర్ యూనివర్స్ లోని ప్లిడియన్ నక్షత్ర సముదాయం లో ఉన్నది.


కూర్మ  పురాణం ప్రకారం:-


➡️ 12×12 = 144 సెకండ్లు మనస్సు నిశ్చలం = ధ్యాన స్థితి.

➡️ 144×12 = 1728 సెకండ్లు(28ని||48సెకం||) మనస్సు నిశ్చలం = సమాధి స్థితి.


మనస్సు శ్వాస వేరు వేరు కాదు.


➡️ శ్వాస ఆగితే మనస్సు ఆగుతుంది.

➡️ మనస్సు ఆగితే శ్వాస ఆగుతుంది.


('రమణ' జయంతి శుభాకాంక్షలతో)


రమణ:-

'మరణ'మునే అక్షరాలు మార్చి 'రమణ' మహర్షిగా వచ్చి మా అహన్ని హతమార్చి,  మా ఆలోచన గతినే "నేను" (ఆత్మ) వైపుకు మరల్చిన నీకు అనంత కోటి వందనాలు.


అంతఃకరణ చతుష్టయం:-


➡️ మనస్సు - సంకల్ప వికల్పాలు చేసేది 

➡️ బుద్ధి - మంచి, చెడు చెప్పేది

➡️ చిత్తం - నిరంతర చింతన చేసేది

➡️ అహంకారం - నేను, నాది అనేది


యోగ చతుష్టయం:-


➡️ సంకల్ప, వికల్పాలను ఎప్పటికప్పుడు సరిచేసుకుంటూ 'మనస్సు'ని శుద్ధి చేసుకోవడమే - కర్మయోగం.

➡️ 'బుద్ధి'ని సునిశితం చేసుకుంటూ, అంటే నిత్యానిత్య విచక్షణాజ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకుంటూ పోవడమే - జ్ఞాన యోగం.

➡️ 'చిత్తవృత్తులను' నిరోధించుకుంటూ కావలసినప్పుడల్లా సమాధి ప్రజ్ఞను పొందడమే - రాజయోగం.

➡️ 'నేను', 'నాది' (అహంకారం) అనే భావాలను పూర్తిగా తుడిచి పెట్టుకుంటూ ఉండడమే - భక్తియోగం. 


మన 'అంతఃకరణ చతుష్టయాన్ని' ఎవరైతే 'యోగ చతుష్టయం' ద్వారా బాగు చేసుకుంటారో వారిని "చతుర్ముఖేన బ్రహ్మ" అని పిలవబడతారు.


నేను తెలుసుకోవడం వేరు.,

 'నేను' ను తెలుసుకోవడం వేరు.


➡ నేను తెలుసుకునేది - జ్ఞానం 

➡ 'నేను'ను తెలుసుకునేది - ఆత్మజ్ఞానం


జీవ, జగత్, ఈశ్వరుడు మూడింటి సమిష్టి రూపమే తాను.


మూడో వంతు భాగాన్ని మాత్రమే 'తాన'ని అనుకుంటున్నాడు.

ఈ అసంపూర్ణత వలనే తనకు అసంతృప్తి.


నీ చిత్రం చూసి నా చిత్తం చెదిరి నే చిత్తరువునైైతిరయ్యో

నీ ఛత్రం చూసి నా విత్తం కదలి నే మత్తుపరుపైరయ్యో 

నీ మిత్రం చూసి నా నిత్యం మెరిసినే హత్తుకొను పైరయ్యో

నీ పత్రం చూసి నా సత్యం కలగ నే సత్తు ధన వైరయ్యో


➡ గణిత శాస్త్రంలో గొప్ప ఆవిష్కరణ - సున్న 


➡ భౌతిక శాస్త్రంలో గొప్ప ఆవిష్కరణ - చక్రం


➡ ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రంలో గొప్ప ఆవిష్కరణ -  ధ్యానం ( శూన్య స్థితి)


మన జీవితంలోని ఏ సమస్యకు ఆధ్యాత్మికం పరిష్కారం చూపదు.


 సమస్యను సమస్యగా తెలియనీకుండా చేసే "మత్తు మందు" (అనస్తీషియా) లాంటిది ఆధ్యాత్మికం.


అమ్మ :-

మనల్ని, ఆధ్యాత్మిక లోకాల నుండి భౌతిక లోకాలలోనికి తీసుకువచ్చే ఉపకరణం.


గురువు:-

 మనల్ని,  భౌతిక లోకాల నుండి ఆధ్యాత్మిక లోకాలలోనికి పంపే ఉపకరణం.


విశ్వ జీవిత కాలం:-


➡️ కలియుగం - 4,32,000 సంవత్సరాలు 

➡️ ద్వాపర యుగం - 8,64,000 సంవత్సరాలు 

➡️ త్రేతా యుగం - 12,96,000 సంవత్సరాలు

➡️ కృతయుగం - 17,28,000 సంవత్సరాలు 

పై నాలుగు యుగాలను కలపగా 43,20,000 సంవత్సరాలు వచ్చును. దీనిని మహా యుగం లేదా చతుర్ యుగం అని పిలుస్తారు.


➡️ 71 చతుర్ యుగాలు - 1 మన్వంతరం 

➡️ 14 మన్వంతరాలు - 1 కల్పం

➡️ 2 కల్పాలు - 1 అహో రాత్రి

➡️ 360 అహోరాత్రులు - 1 భగవంతుని సంవత్సరం

➡️ 100 భగవంతుని  సంవత్సరాలు - భగవంతుని జీవితకాలం (విశ్వ జీవిత కాలం)


ఇప్పుడు మనం 28వ చతుర్ యుగం, 7 వ మన్వంతరం, 51వ భగవంతుని సంవత్సరంలో ఉన్నాము.

 అనగా 3 కోట్ల 9 లక్షల 15 వేల 376 కోట్ల కోట్ల సంవత్సరములు.


నిర్వాణషట్కం


మనసు, బుద్ధి, అహంకారము, చిత్తము నేను కాను...

చెవి, నాలుక, ముక్కు, కన్ను నేను కాను...

ఆకాశము, భూమి, నిప్పు, గాలి నేను కాను...

చిదానంద రూపుడైన శివుడే నేను...శివుడే నేను...

* * *

ప్రాణము నేను కాను...


ప్రాణ, అపాన, వ్యాన, ఉదాన, సమాన మనే

పంచప్రాణములూ నేను కాను...


రక్త, మాంస, మేధో, అస్థి, మజ్జా, రస, శుక్రములనే 

సప్తధాతువులూ నేను కాను...


అన్నమయ, ప్రాణమయ, మనోమయ, విజ్ఞానమయ, ఆనందమయములనే

పంచకోశములూ నేను కాను...


వాక్కు, పాణి, పాద, పాయు, ఉపస్థలనే 

కర్మేంద్రియములూ నేను కాను...


చిదానందరూపుడైన శివుడే నేను...శివుడే నేను.

* * *

నాకు ద్వేషమూ లేదు...అనురాగమూ లేదు...

నాకు లోభమూ లేదు...మోహమూ లేదు...

మదమూ లేదు...మాత్సర్యమూ లేదు...

ధర్మమూ లేదు...అర్థమూ లేదు...

కామమూ లేదు...మోక్షమూ లేదు...

చిదనందరూపుడైన శివుడే నేను...శివుడే నేను...

* * *

నాకు పుణ్యమూ లేదు...పాపమూ లేదు...

సుఖమూ లేదు...దుఃఖమూ లేదు...

మంత్రమూ లేదు...తీర్థమూ లేదు...

వేదములూ లేవు...యజ్ఞములూ లేవు...

నేను భోజనము కాను...తినతగిన పదార్థము కాను...

తినేవాడనూ కాను...

చిదానందరూపుడైన శివుడే నేను...శివుడే నేను...

* * *

నేను మృత్యువునూ కాను...సందేహమూ కాను...

నాకు జాతి భేదమూ లేదు...

నాకు తండ్రీ లేడు...తల్లీ లేదు...జన్మా లేదు...

బంధువూ లేడు...మిత్రుడూ లేడు...

గురువూ లేడు...శిష్యుడూ లేడు...

చిదానందరూపుడైన శివుడే నేను...శివుడే నేను...

* * *

నేను నిర్వికల్పుడను..నిరాకారుడను...

సర్వత్రా వ్యాపించి ఉన్నాను...

ఇంద్రియములతో నాకు సంబంధము లేదు...

మోక్షమూ లేదు...బంధమూ లేదు...

చిదానందరూపుడైన శివుడే నేను...


* * *


ఇది ఆది శంకరుల నిర్వాణషట్కం.....

Tuesday, 7 June 2022

మాతృశ్రీ... 101

నీవే నా మది శ్రీనివాసుడువనే నిష్టాగరిష్టాత్మతో
భావింతున్
నిరతమ్ము దీవెనకు భాగ్యo బేదియో జూపి నీ
సేవల్ గై కొనమయ్య అజ్ఞడను  శీఘ్రంబు కార్యంబు ఓ
దేవా దీన శరణ్య దివ్యగుణవార్ధీ వేoకటేశప్రభో

👉 నా హృదయంలో నివసించే శ్రీవేంకటేశుడు నీవే; నీవు నాపట్ల నా నిష్టకు, గరిష్టమైన ఆత్మ విశ్వాసానికి ప్రతీకవు.

👉 నీ దీవెనకు నిత్యమూ ప్రార్థించుచు, నా భాగ్యాన్ని నీవే నిర్ధారించవచ్చునని భావించుచున్నాను.

👉 నీ సేవలోనే ఉంటూ, నా అజ్ఞానాన్ని తొలగించి, శీఘ్రంగా నా కార్యాలను ఫలితంగా దయచేయు.

👉 దీనులకె శరణ్యుడవైన, దివ్యగుణాల సముద్రమైన వేంకటేశప్రభువా!
******
మాతృశ్రీ... 102

ఉన్నదాన్ని తోడు యున్నత మని జూడు
లేని దాన్ని గొప్ప లీల యనక
మంచితనము యన్న మానసము మరుపు
పుడమి రక్షగాను పురుడు పోయు

👉 మనకు ఉన్నదాన్నే తోడుగా తీసుకొని, దానిలోనే ఉన్నతత్వాన్ని చూస్తూ జీవించాలి.
(అర్ధం: అసంతృప్తి కాదు – కృతజ్ఞతే జీవితపు మూలం.)

👉 లేనిదానిని మాత్రం "దైవ లీలా" అంటూ సమర్ధించకూడదు.
(అర్థం: తప్పటడుగుకు న్యాయం చూపించడంలో జాగ్రత్త అవసరం.)

👉 మానవ మానసికత "మంచితనమే" అని చెప్పుకుంటూ, అది ఎంతకాలమూ నిలబడదని సూచన.
(అర్థం: మంచితనాన్ని మాటల్లో చెప్పినా, మనసు త్వరగా మరచిపోతుంది.)

👉 ఇలాంటి అన్వయాలు ఉన్న చోట, ఈ భూమిని రక్షించేందుకు ఎవరు ముందుకు రావాలి?
****
మాతృశ్రీ.. 103

అడిగెడు వాడుయిoపుగను యాసలతీరుగ పల్క నేస్తమున్
చెడుగుడు మాదిరేబ్రతుకు చిత్తమునిత్యముసత్యప్రశ్నగన్
యడుగులు కల్పియేపురుడు యాటలనిందలు తోడునీడ గన్
మడుగుల జీవితమ్ముగుట మానసవాక్కులవల్లమారుటన్

👉 అడిగే వాడు ఎంత వేడుకున్నా, ఆ అవసరముల తీరును స్నేహితుడు సమర్థంగా పలకలేకపోతున్నాడు.
(అర్థం: మాటలతో మాత్రమే స్పందిస్తున్నాడు; చర్యలతో కాదు.)

👉 బ్రతుకు చెడిపోయినట్టే అనిపిస్తూ, మనస్సులో నిరంతరం సత్యం ఏమిటనే ప్రశ్న మొలకెత్తుతోంది.

👉 పథం చూపించే వాడే అడుగులు కల్పిస్తే, అంతటితో కాదు – విమర్శలు కూడా అతను వెంటాడుతున్నట్టు ఉంటాయి.

మడుగుల జీవితమ్ముగుట మానస వాక్కుల వల్ల మారుటన్
👉 కలవరాల జీవితమైతే, అది మనసులోని మాటల వల్ల, ఆలోచనల వల్ల మారగలదన్న నమ్మకాన్ని కలిగిస్తోంది.
*****
-మాతృశ్రీ.. 104

రాతలు మార లేవు విధి రాతలు తప్పవు కాలరీతిగన్
చేతలు తీరు మారుటయు చిత్తము లక్ష్యము చిన్న బోవుటన్
నీ తలపేను నాది యగు నీడల నిందలు తప్పకే యగున్
కోతులు రాజ్య మేలగను కోవిదు లందరు పారిపోవరే

🌺 మాతృశ్రీ – పద్య విశ్లేషణ
అర్థం:
విధి (భాగ్య రేఖలు) మారవు.
కాలచక్రం ఎలా నడుస్తుందో, దానికి లోబడి విధి జరగాల్సిందే. మనం ఎంత ప్రయత్నించినా కొన్ని విషయాలు మన అదుపులో ఉండవు.

> 👉 ఇది కర్మ సిద్ధాంతాన్ని, కాల నియమాన్ని తెలిపే గొప్ప వాక్యం.

అర్థం:
మన చర్యలు మారవచ్చు. మన లక్ష్యాల పట్ల మనసు స్థిరంగా ఉండకపోవచ్చు.
అంటే – మనమే మారిపోవచ్చు, కానీ విధి మారదు.

> 👉 ఇది మానవ స్వభావపు అస్థిరతను, మరియు స్థిరమైన విధిని బలంగా వ్యతిరేకంగా చూపుతుంది.

అర్థం:
నీ తలపే (దేవి గురించిన ధ్యానమే) నాకు సొంతమైనది.
నీడల నిందలు – అంటే మనం వెలిగినప్పుడు పడే నీడలా, మనపై వచ్చే నిందలు తప్పవు. అవి సహజమే.
పవిత్రంగా బ్రతికినా, మనపై విమర్శలు వచ్చేవే.

> 👉 ఇది ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, దైవనిశ్ఠను బలంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. నిందల్ని అసలు పట్టించుకోకూడదని చెబుతుంది.

అర్థం:
అనర్హులు (కోతులు – నడవడిక తెలియని వారు) పాలనలో ఉంటారు.
అర్హులు, తెలివిగలవారు (కోవిదులు) తప్పించుకుంటారు. వారు అలాంటి వ్యవస్థలో ఉండరు.

> 👉 ఇది సమాజంలోని వ్యతిరేకతలను, వాస్తవ పరిస్థితులపై వ్యంగ్యాన్ని చూపిస్తుంది.
👉 కోవిదుల పారిపోవడం అంటే – వారు తగిన చోట ఉండకపోవడం, లేదా వ్యవస్థ వారికి అనుకూలం కాని పరిస్థితి.
******
మాతృశ్రీ. 105

కాల మనస్సుగా కదల కర్మల కావడి మోయగా జనుల్
ఏల యశస్సు కోరగతి యె ల్లలు దాటగ బుద్ధియేలనున్
పాలన పాఠ్య సంపదయు పాశము పోషణ నిత్య మేళనున్
మాలల మాదిరే బ్రతుకు మానస మందుల నిత్య జీవితమ్

కాల చింతనతో కూడిన మనస్సుతో ప్రజలు తమ తమ కర్మభారాలను మోయుచు సాగుతారు.

ఏల (ఎవరైనా) — యశస్సు కోరి, బుద్ధిని ఏలుటద్వారా అన్ని అడ్డంకులనూ దాటి గమ్యాన్ని చేరతారు.

పాలన (ఆత్మ నియంత్రణ), పాఠ్య సంపద (జ్ఞానం), పాశము (బంధాలు), పోషణ (జీవనాధారం) – ఇవన్నీ మిళితమై జీవితం నడుస్తుంది.

జీవితం అనేది మాలల మాదిరిగా—ఒకదానికొకటి కలసిన మణుల వలె—నిత్యం మనస్సును మందుగా చేసే విధంగా ఉంటుంది.

🔹 తాత్పర్య సంగ్రహం:
జీవితం అనేది కాల, బుద్ధి, కర్మ, పాలన, బంధాలు, పోషణ, విద్య, మానసిక స్థితి — అన్నింటినీ కలిపిన సూత్రధారంగా ఉంటుంది. మాతృశ్రీ స్వరూపంగా ఈ జీవనపథం

****
మాతృశ్రీ.. 106

చుట్టము రాజానీతియగు సూత్రము లన్నియు జాతి రక్షగన్
పట్టము కట్ట పాఠముయు పందెము మాదిరి వేగ సంపదన్
గుట్టుగ సేవలే ననుచు గుర్తుగ సర్వము దోచు బుద్ధిగన్
చట్టములక్రమార్కులకు సాయమొనర్చుట మేలు జాతికిన్
   
చుట్టము – కుటుంబము లేదా సమాజ సంబంధాలు;
రాజనీతి సూత్రములు – పాలనా సిద్ధాంతాలు;
ఇవి అన్నీ జాతిని రక్షించునట్లు మాతృశ్రీ అవగాహన కలిగిస్తారు.
(She weaves all social and political threads into a fabric that safeguards the nation.)

పట్టం కట్టే విద్యను కూడా పందెం మాదిరిగా వేగంగా సాధించవచ్చునని నేర్పించే సమర్థత గల మాతృశ్రీ
(She teaches that true learning isn't about show, but a swift and steady inner acquisition.)

గుట్టుగా చేసిన సేవలే నిజమైనవని నమ్ముతూ, అవి గుర్తించగల మాతృశ్రీ ప్రసాదించే బుద్ధిలో వుంది.
(She instills a wisdom that silently serves and sees the essence behind every act.)

చట్టముల్ని గౌరవించే వారికే సాయపడుటే – సమాజానికి మేలు చేసే మార్గమని చెప్పే నైతికత మాతృశ్రీ ఆధారంగా కలదు.
(She upholds that help must favor those who honor righteous order – a boon to society.)

🔹 తాత్పర్య సంగ్రహం:
ఈ పద్యంలో మాతృశ్రీ స్వరూపంగా:రాజనీతి విజ్ఞానాన్ని,విద్యలో వేగాన్ని,
నిశ్శబ్ద సేవలో గౌరవాన్ని, ధర్మబద్ధ చట్టములకు భరోసాను –అన్ని పరిపక్వంగా మిళితం
*****
మాతృశ్రీ.. 107

ఉత్తమమౌను తృప్తికళ యున్న పొగడ్తయు పండి తోత్తమున్
ఉత్త మధమ్ముగా ధనము యు త్తర విద్యలు గౌరవమ్ముగన్
ఉత్తమ దేవపూజలకు యుత్సవ రీతిణ తృప్తి పొందుటన్
ఉత్తమ లక్ష్య సాధనల యుర్వడి భూతల జంతు హింసయున్

ఉత్తమమైన తృప్తిని కలిగించే పొగడ్త (స్తుతి) అనేది, తల్లి మాదిరిగా పండిన దినుసుల చేత (పండి తోత్తమున్) మానవులు సంతృప్తి పొందినట్లు ఉంటుంది.
(True praise brings satisfaction like well-ripened fruits — as offered by the divine Mother.)

ఉత్తమమైన ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనము,
ఉత్తర విద్యల (ఉన్నత విద్యల) గౌరవం — ఇవన్నీ తల్లి పాఠశాలలో నేర్పిన విలువలు.
(Rightful wealth and noble learning gain honor through the principles taught by Mother.)

ఉత్తమమైన దేవ పూజల్లో యుత్సవ సంప్రదాయము, అనగా ఉత్సాహంతో, భక్తితో కూడిన పూజల ద్వారా తల్లి తృప్తి పొందుతుంది.
(Festive, joyful worship of the divine brings her true satisfaction.)

ఎంతో ఉత్తమమైన లక్ష్యాల సాధనకైనా భూమిలోని జీవులపై హింస కలిగిస్తే, ఆమె దాన్ని ఉపేక్షించదు.
(Even noble goals must not justify violence toward earthly beings — a truth she upholds.)

🔹 తాత్పర్య సంగ్రహం:
మాతృశ్రీ స్వరూపంగా ఈ  అంశాలు:సత్యమైన పొగడ్త, ధర్మబద్ధమైన ధనోపార్జన,
గౌరవప్రదమైన విద్య,
భక్తియుత పూజ,
అహింసా లక్ష్య సాధన –
ఈ ఐదు మూలసిద్ధాంతాలను అమ్మ జీవవైదిక దృక్పథం.
*****
"మాతృశ్రీ. 108"

శ్రీ జగదీశ్వరీ శివశరీరము యర్ధ భవమ్ము నీడగన్
శ్రీజగ దాంబగన్ మనసు రీతిన సర్వము వాక్కుతీరుగన్
శ్రీజయ యజ్ఞవాసిగను శ్రీనిధి దాక్షిణి పార్వతీస్థితిన్
శ్రీజప నాది దేవునకు చిన్మయ మూర్తిగ మోక్ష మార్గమున్

ఆమె జగత్తుని పాలించువారి పరాశక్తి, శివుని శరీరార్ధంగా (అర్ధనారీశ్వర తత్వంగా) ఉన్న ఆదిశక్తి.
(She is the supreme consort of Shiva, the half-body of the Lord — the ruling energy of the universe.)

జగద్ధాత్రిగా, ఆమె మనస్సు ప్రకారమే సర్వ జగత్తు నడుస్తుంది;
ఆమె వాక్కే ధర్మసూత్రంగా నిలుస్తుంది.
(As Mother of the world, her mind shapes all, and her words steer the order of life.)

విజయవంతమైన యజ్ఞస్వరూపిణిగా,
శ్రీనిధిగా, దక్షిణదేవతగా,
పార్వతీ తత్త్వంగా ఉన్న తల్లి.
(She dwells in yajñas (sacrifices), in the southern direction as Dākṣiṇī, as Parvati — source of all auspiciousness.)

జపము, ధ్యానము, ఉపాసన మొదలగు క్రియలలో,
ఆమె చిన్మయ మూర్తిగా — మోక్ష మార్గాన్ని అభిముఖం చేస్తుంది."మాతృశ్రీ. 108"

శ్రీ జగదీశ్వరీ శివశరీరము యర్ధ భవమ్ము నీడగన్
శ్రీజగ దాంబగన్ మనసు రీతిన సర్వము వాక్కుతీరుగన్
శ్రీజయ యజ్ఞవాసిగను శ్రీనిధి దాక్షిణి పార్వతీస్థితిన్
శ్రీజప నాది దేవునకు చిన్మయ మూర్తిగ మోక్ష మార్గమున్

ఆమె జగత్తుని పాలించువారి పరాశక్తి, శివుని శరీరార్ధంగా (అర్ధనారీశ్వర తత్వంగా) ఉన్న ఆదిశక్తి.
(She is the supreme consort of Shiva, the half-body of the Lord — the ruling energy of the universe.)

జగద్ధాత్రిగా, ఆమె మనస్సు ప్రకారమే సర్వ జగత్తు నడుస్తుంది;
ఆమె వాక్కే ధర్మసూత్రంగా నిలుస్తుంది.
(As Mother of the world, her mind shapes all, and her words steer the order of life.)

విజయవంతమైన యజ్ఞస్వరూపిణిగా,
శ్రీనిధిగా, దక్షిణదేవతగా,
పార్వతీ తత్త్వంగా ఉన్న తల్లి.
(She dwells in yajñas (sacrifices), in the southern direction as Dākṣiṇī, as Parvati — source of all auspiciousness.)

జపము, ధ్యానము, ఉపాసన మొదలగు క్రియలలో,
ఆమె చిన్మయ మూర్తిగా — మోక్ష మార్గాన్ని అభిముఖం చేస్తుంది.
(She is the conscious form worshipped through sacred chanting, leading the soul toward liberation.)
******
(She is the conscious form worshipped through sacred chanting, leading the soul toward liberation.)
******

🤣మాతృశ్రీ

కష్టమనేదికర్మ గుణకాల మనస్సగు గోప్యతాయగున్
స్పష్టత తెల్పలేని తపసా గుణ వృత్తము నిత్యసత్యమున్
ఇష్ట వయస్సు కోరికయె యింతి యుషస్సును పొంద వాంఛగన్
పుష్టి తనమ్ముగా మనసు పూజ్య భవమ్మగు ధైర్య సంపదే

పద్య విశ్లేషణ:

– కర్మ, గుణాలు, కాలము – ఈ మూడింటి ఫలితంగా కలిగే కష్టం అనేది, మనస్సులో గోప్యంగా దాగి ఉంటుందనేది సూచన. ఇది భౌతికంగా కాక, అంతఃప్రేరణగా పనిచేస్తుంది.

– తపస్సు అనేది మనం స్పష్టంగా వ్యక్తీకరించలేనిది, కానీ అది నిత్య సత్యంగా ఉండే గుణ వృత్తి (ప్రవర్తన శైలీ). ఇది మానవ జీవితం లో అంతర్లీనంగా పనిచేస్తుంది.

– మనిషి ఇష్ట వయస్సు అంటే యౌవనం, మధురావస్థ వంటివి కావచ్చు. అవే కోరికలకు రూపం. వాటి ద్వారా యుషస్సు (ఆయుష్షు, జీవన సమృద్ధి) పొందాలని వాంఛ.

– ఈ కోరికలు, తపస్సు, మనస్సు యొక్క భిన్న గుణాలు కలిసినప్పుడు, ధైర్యము అనే సంపద మన పుష్టి (ఆరోగ్యం, శక్తి)కి మూలంగా, పూజ్యమైన భవముగా (ఉన్నత స్థితిగా) నిలుస్తుంది.
******
మాతృశ్రీ

సాకరో పాసన కథగా సాగు మనసు
మనసు తపనే తపస్సగు మరులు గొలుపు
సమరమే నిరాకారమ్ము సమయ బ్రాంతి
యజ్ఞ బతుకుగా కళలుగా యానతి గను

సాకార రూపంలో భగవన్నామ స్మరణ, భగవద్భావన అనుభూతిని మనసు ఒక కథ వలె అనుసరిస్తోంది. భగవంతుని దివ్య రూపాన్ని ధ్యానిస్తూ జీవితం ఓ పాఠశాలలా మారుతోంది.

ఇక్కడ "తపస్సు" అంటే ధ్యానం, ఉపవాసం మాత్రమే కాదు — అంతర్గతంగా శ్రమ, నియమం, సాధన అని అర్థం. మనసు చేసే తపస్సే, మనసును మరుపులోనికి లాగుతుంది — అంటే, ఈ లోక ప్రాపంచిక విషయాలనూ మరిపించగల అంతర్లోక ప్రయాణం ప్రారంభమవుతుంది.

ఇక్కడ “సమరం” అంటే అంతరంగికంగా జరుగుతున్న సంఘర్షణ. అది నిరాకార దేవునికి చేరే మార్గంగా మారుతుంది. కాలబంధంలో బ్రాంతిగా అనిపించిన దానిని అధిగమించి, నిరాకార తత్త్వాన్ని తెలుసుకునే యత్నమే ఈ సమరం.

ఇక్కడ జీవితం యజ్ఞంగా మారింది. యజ్ఞం అంటే త్యాగం, శ్రద్ధ, సేవ. అదే జీవితంలో కళలుగా – సంగీతం, నాట్యం, శిల్పం, కవిత్వం వంటివిగా ప్రతిఫలిస్తుంది. దీనికి మూలం భక్తి, దానినే "యానతి" అంటే ఆత్మ సమర్పణగా చూస్తారు.

******
మాతృశ్రీ

దేహమందు పుండు ది వ్యతేజముతగ్గు
పంచ యిoద్రి యాలు పాడొకటగు
రండ్ర మైన కారు రవ్వ వెలుగునీరు
జీవ సత్య కళ జైత్ర యాత్ర
ఒక్కొక్క పాదాన్ని విశ్లేషిద్దాం:

ఈ పాదంలో "దేహం" అంటే శరీరం, "పుండు" అంటే దెబ్బలు లేదా గాయాలు. "వ్యతేజము" అంటే జీవశక్తి, ప్రాణశక్తి.
శరీరంలో గాయాల వల్ల (లేదా, కాలానుగుణంగా శరీరం పాడవడముతో) మనం లోపల నుంచి ఉన్న శక్తిని కోల్పోతాం. ఇది మన శరీర తాత్కాలికత్వాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. దేహాన్ని ఆధారంగా పెట్టుకొని జీవించే జీవితం వ్యయమవుతుంది.

ఇక్కడ “పంచేంద్రియాలు” అంటే మన five senses — చూడు, విను, ముట్టు, రుచి, వాసన.
ఈ పాదం అర్థం ఇలా: ఈ ఇంద్రియాలు అన్ని కలిసి ఒక్కటిగా పని చేయకపోతే — అవి అసమరసంగా, గందరగోళంగా ఉన్నచోట — జీవితం అసంతులితంగా మారుతుంది.
విక్షేపం వల్ల మనసు చెదిరిపోతుంది.

ఈ పాదం చాలా అద్భుతంగా ఉంది.
ఇక్కడ "రండ్ర" అంటే రంధ్రాలు — శరీరంలోని తలుపులు, ముఖాలు (like eyes, ears, nostrils, etc).
"కారు రవ్వ వెలుగునీరు" అనే పదబంధం బహుశః ఉపమానం — చీకటిలో వెలుగు గింజలా, చిన్ని కాంతి బిందువులా జీవశక్తి ఉంది.
ఇది ఏంటంటే — శరీర రంధ్రాల ద్వారా వెలుగు ప్రవేశించకపోతే మనం ఆత్మ జ్ఞానం పొందలేము. వెలుగు అంటే జ్ఞానం, నీరు అంటే జీవశక్తి లేదా శుద్ధత.
అంటే శరీరం ఒక మందిరంలా ఉంది. ఆ మందిరానికి ద్వారాలుండాలి — వాటిలో వెలుగు వచ్చి ప్రవహించాలి.

ఇది తత్ఫలంగా కలిగే జీవన మార్గం. జీవితం అనేది ఒక సత్యానికి, ఒక కళగా మారే యాత్ర.
ఈ పాదం "జైత్ర యాత్ర" అనే శబ్దంతో శుభారంభాన్ని సూచిస్తుంది.
ఇది విజయం సాధించే ఆధ్యాత్మిక పయనాన్ని సూచిస్తుంది. జీవసత్యం అంటే — నిజమైన జీవన తాత్త్వికత. అది కళగా వికసించి, పరమార్థ యాత్రగా మారుతుంది.
******
మాతృశ్రీ

ఇష్ట మన్న లేని బతుకు ఇంతి తోడు
ఉన్నను భవిష్యత్తున మంచి ఊక గాను
మంచి మాటలు నమ్మని మనసు యున్న
అమృత మేవిష మగుటయు ఆశ గాను

✨ పద్య విశ్లేషణ:

– ఇష్టపడని జీవితం మనకు తోడు అయితే, అంటే మనసుకు అనుగుణంగా లేని జీవితం సాగితే, అది ఒంటరితనం గల ప్రయాణంగా, నిరాశతో కూడినదిగా భావించవచ్చు. ఒక నిర్లిప్త జీవన సత్యం ఇది.

– ఏదైనా ఆశ గానీ, మంచితనంపై భవిష్యత్తులో మంచి జరిగేది అనే ఊహ గానీ మనలో ఉందే కాని, అది తర్కం లేకుండా కొనసాగుతుంది. నమ్మకం లేకున్నా, ఆశతో ఉండే ప్రయత్నమిది.

– ఎవరి మంచి మాటల్ని నమ్మని, అనుభవాల వలన బలపడిన, శంకాశీలత గల మనసు ఉన్నదని వ్యథ. ఇది విశ్వాసం పట్ల కోల్పోయిన శ్రద్ధను సూచిస్తుంది.

– అమృతమే అయినా అది విషమవుతుంది, అంటే ఆశ కూడా మనల్ని బాధించే అంశంగా మారవచ్చు. ఆశ మనసు లోని మాయగుణమై… శాంతి ఇచ్చే బదులు వ్యాకులతను నింపుతుంది.
*****
మాతృశ్రీ

తీరిక కాన లేక మది తీక్షణ బంధము బాధ పెట్టగన్
మారకనున్న మన్ననతొ మానస భర్తయు కర్మ లేలగన్
చేరిన తృప్తి లేక మరి చిత్తము గద్యము పద్య మవ్వగన్
ఊరక శబ్దగుచ్ఛముల నొక్కెడ గూర్చిన బద్యమేయగున్

పద్య విశ్లేషణ:
→ ఇంటి పనులు, జీవనోపాధి, లేదా మానసిక అలసటల వల్ల "తీరిక లేకుండా" జీవించేవారి మనస్సు సున్నితంగా ఉండి,
తీక్షణమైన బంధం (ఇంటి బంధం, బాధ్యతా సంబంధం) వారికి బాధను కలిగిస్తుందని భావన.

→ మార్పులే లేని ఒకే రకమైన జీవితం, స్వీకార ముద్రలో నిండిన భావాలు –
భర్తే అయినా, మానసికంగా మౌనంగా మారి, కర్మపరుడైపోవడం – బాధతో కూడిన అభిప్రాయం.

→ జీవితంలో తృప్తి చేరకపోవడం వల్ల, ఆలోచనలే పద్యాలు అవుతూ, గద్యాలా మారిపోవడం –
చిత్తములో కలవరంగా రూపాంతరం చెందుతుండడాన్ని కవి అత్యద్భుతంగా తెలిపాడు.

→ వాదనలూ, అనవసర మాటలూ – శబ్దగుచ్ఛములుగా మారి,
ఊరక గుచ్చినట్లయ్యే బాధకరమైన అనుభవాలే బద్యమయ్యేలా ఉండటం.
ఇది చాలా ప్రగాఢమైన ఉపమానం.
******
మాతృశ్రీ

నాకు గ నీచె యూతమగు నమ్మక నీడగ తాడు బొంగరం
మేకుగ ఒక్కరొక్కరము మీరక హాయిగ చేద బావిగా
తాకుతు గుండ్రమై తిరుగు తామర తూడుగ నీటి నందు సా
గూ కళ మాదిరే మనము గుర్తుగ దేహము తన్మ యమ్ముగన్

బొంగరానికి తాడుగా నమ్మకానికి నీడగా మీ చేయూత నాకు తోడుగా మీకుగా ఒకరికి ఒకరు హాయిగా చేద బావి లో నీటిగా  నీటిలో తామర తోడుగా తేలు తో వికశిస్తూ మన దేహాలు ఒకరికొకరు  సహకరి స్తూ ఇతరులకు సహాయపడాలి
*****
పద్యం..మాతృశ్రీ.. ఆటవెలది

సద్గుణాలు కలిగి సామరశ్యపు జీవి
ధర్మ నిరత కళలు దారి జూపు
సద్గుణాలు లేక సాధు జీవముయేల
వ్యర్థ మైన బ్రతుకు వ్యాధి యగుట

అర్థం: మంచి లక్షణాలతో (సత్యం, క్షమ, దయ మొదలైన) జీవించువాడు, సామరస్యం (సామరస్య జీవితం = ఇతరులతో సమరసతతో జీవించడం) కలిగి ఉన్నవాడు.

అర్థం: ధర్మములో నిరతంగా ఉండే కళలు (ఆచరణలు) జీవన దారిని చూపుతాయి.

"సద్గుణాలు లేక సాధు జీవముయేల"
అర్థం: సద్గుణాల్లేని జీవితం ఎలా సాధువు అవుతుంది?

అర్థం: అటువంటి జీవితం వ్యర్థమయ్యే బ్రతుకు మాత్రమే కాదు, ఒక రకమైన వ్యాధిగా మారుతుంది.
*****
మాతృశ్రీ
తే. గీ
కరుగ కాంచన మనసుయే కాల రీతి
మూలమన్న స్థితియు రాదుముఖ్య భూమి
సాధనతో మూల మలుపునే సాధ్య మవ్వ
సిద్ధి సంకల్ప మూ విధి శీఘ్ర మవ్వ

పద్యం విశ్లేషణ:

– మనస్సు కరిగిన బంగారంలా నిత్య మార్పును స్వీకరించే స్వభావముతో ఉంటుంది. కాలం ప్రవాహం లాగానే మనసు కూడా శీలనీయమైనది.

– మన స్థితి మూలంగా భావించేది నిజంగా ప్రాథమికత కాదు. అది ముఖ్యమైన స్థిరతను ఇవ్వలేను; మార్పు అనివార్యమని భావన.

– తపస్సు, సాధనతో మనసు యొక్క మూలదోషాలు మలుపు తిప్పగలుగుతాయి. సాధన ద్వారానే మార్పు సాధ్యమవుతుంది.

– సంకల్పము ఉన్నచోటే సిద్ధి. ధృఢ సంకల్పం ఉంటే, విధి (ప్రారబ్ధం) కూడా వేగంగా అనుగుణంగా మారుతుంది.
ఈ పద్యంలో మూడు ప్రధాన తాత్విక సిద్ధాంతాలున్నాయి:

1. కాల రీతి – మార్పు అనివార్యం


మనస్సు బంగారంలా కరిగి కొత్త రూపాలు తీసుకోవడం కాల ధర్మం. స్థిరమైనది ఏదీ ఉండదు.

2. సాధన–సాధ్యత – మానవ ప్రయత్నమే మార్గం


శ్రమ, సాధన ద్వారా మానసిక మూలబంధాలను మలచవచ్చు. అసాధ్యమని భావించిన మార్పులు సాధ్యమవుతాయి.

3. సంకల్పబలము – విధిని మార్చే శక్తి


మన సంకల్పమే నియతి మార్గాన్ని కూడా వేగవంతం చేస్తుంది. ఇదే 'సంకల్ప సిద్ధాంతం'.
******
"మాతృశ్రీ" తాత్విక పద్యమాల

ధర్మము తప్పకే మనిషి ధ్యానము చేయుచు నిత్య వాక్కుగన్
→ ధర్మం మనిషికి తప్పనిసరి. అర్థవంతమైన జీవితం కోసం ప్రతీరోజూ ధ్యానించాల్సిన అంశం. ఇది నిత్యం వాక్కులోనూ, ప్రవర్తనలోనూ ఉండాలి అని సూచన.

నర్మముగాను మాటలన నైతిక లక్ష్యము నెంచ నేందుకున్
→ సరదా మాటలకూడా సరైన విధానం కలిగినవిగా ఉండాలి. వాటిలోనూ నైతికత కనబడాలి. వినోదం, హాస్యమూ నైతిక ధోరణి కోల్పోకూడదు.

మర్మము హేయ తత్వమగు మానస తీరుగ నెంచ నేందుకున్
→ మనస్సులోని ఆలోచనలలో హేయ తత్త్వాన్ని గమనించి, తన మనోభావాలను పరిశీలించటం ఎంతో ముఖ్యం. తత్వవిచారణలో లోపాలు కనిపెట్టగలగడం విద్య.

కర్మలు తీర్చు వాడెఘన కార్యము చేయ మనస్సు నుంచుటన్
→ కర్మఫల నిర్లిప్తంగా, ధర్మబద్ధంగా విధులను నిర్వర్తించే వాడే ఘనుడు. మంచి కార్యాలు చేయాలంటే మనస్సు ముందుగా సిద్ధంగా ఉండాలి.

---

తాత్పర్యం:

మనిషి నిత్య ధర్మచింతనతో జీవించాలి. మాటలలోనూ నైతికత ఉండాలి. హాస్యముగానీ, హృదయంగమముగానీ మాట్లాడు గాక – కానీ అది నైతిక విలువలతో కూడి ఉండాలి. మనసులోని లోపాలను తెలుసుకొని శుభతత్త్వాలపై దృష్టి పెట్టాలి. ఇక చివరగా – కర్మలు కేవలం చేతుల పని కాదు, అది మనస్సులో మొదలవుతుంది. మనసు శుద్ధి, సంకల్పబలం లేకుండా ధర్మకర్మలు ఫలించవు.
******
"మాతృశ్రీ తాత్విక పద్యమాల"

పద్యం:

గతి యని మధువు నందిచు, గమన మేదె
స్థితి కదలిక గా జీవము శీఘ్ర గాదె
వ్యధ సుఖము గాను దేహము వాక్కు గాదె
సతి పతుల లోన హెచ్చగు, నతివ గాదె
---

పదాల వ్యాఖ్యానం:

గతి యని మధువు – చివరి లక్ష్యంగా భావించబడు మధురత; పరమగమ్యం.

నందిచు గమన మేదె – నందించు ప్రయాణ మేధస్సు; దాని క్రమబద్ధమైన ప్రగతి.

స్థితి కదలిక – స్థిరత్వమూ చలనమూ అనేవి జీవన ధారలు.

శీఘ్ర గాదె – త్వరిత ప్రయాణం కాదు; జీవితం ఓ నిశ్శబ్ద మార్గం.

వ్యధ సుఖము – బాధా ఆనందముల మిశ్రమం.

వాక్కు గాదె – మాటల కంటే పైగా ఉంది.

సతి పతుల లోన హెచ్చగు – ఆరాధ్యురాలు తన ప్రియునికంటే ఉన్నత స్థితిలో ఉండగలదు.

నతివ గాదె – అయితే ఆమె అణగారినవాడే కాదు.
తాత్విక భావము:

1. మన గమ్యం — "గతి" — తీయదనంతో నిండిన మాధుర్యంగా (మధువు) ఉంటే, దానికై చేసే ప్రయాణం తెలివితేటలతో నిండి ఉండాలి. అది ఒక్క మానసిక స్థితి కాదు, ఒక ప్రక్రియ.


2. జీవితం అంటే కేవలం కదలిక కాదు, అది ఒక స్థితి – అనుభూతుల మధ్య సమతా స్థితి.


3. దేహం అనేది కేవలం వాక్కు కాదూ, అది అనుభవాల మిశ్రమం — సుఖ దుఃఖాలతో కూడిన కర్మయాత్ర.


4. చివరికి, ఒక సతీ (భక్తురాలు లేదా జీవాత్మ) పతికి (పరమాత్మకి) లోబడినదైనప్పటికీ, తన తాత్విక స్థితిలో అతనికంటే ఎక్కువగా ఉన్నదని చెపుతోంది – అంటే ఆమె భక్తి అతనిని కూడ ఆకట్టుకునే శక్తిగా మారుతుంది.


---

సారాంశం:

"జీవన మార్గం మధురమైన గమ్యానికి దారి తీస్తుంది. అది స్థితి-చలనం, సుఖ-దుఃఖాల సమన్వయం. శరీరం మౌనంగా చెప్పే వేదనలే అసలైన వాక్కు. ఆరాధన నిజమైనదైతే, ఆరాధ్యునికన్నా పైగా నిలుస్తుంది."
*******
మాతృశ్రీ

నిజము గ్రహించ కష్టమగు నీడనుపట్టనులేము గాత్రమున్
సృజనమనస్సు చేష్టలతొ సూత్రభవమ్మగు జీవ శక్తిగన్
విజయ ఫలమ్ము పొందగల విశ్వ మయమ్ము సుఖాల తీరుగన్
*భుజముయె నొక్కనేస్తమగు భుక్తిశుభాపదమౌను చిత్రమే*

1. నిజము గ్రహించ కష్టమగు నీడనుపట్టనులేము గాత్రమున్

భావం:
నిజమైన జ్ఞానం – అదే పరమార్ధం, ఎంత యత్నించినా స్పష్టంగా గ్రహించలేని నీడవలె కనిపిస్తుంది. మనం దానికి చేరే ప్రయత్నం చేసినా, అది ఓ గాత్రంలా (నాదంలా), మాత్రమే వినిపించి, పట్టుకునేలా ఉండదు.

తాత్విక దృక్కోణం:
ఈ శ్లోకంలో "నీడ" అనేది మాయను సూచిస్తుంది. మనం అనుకుంటున్నది నిజం కాదు, అది ఒక ప్రతిబింబం మాత్రమే. నిజం సున్నితంగా గ్రహించదగినది కాని, స్పష్టంగా సాక్షాత్కరించదగినది కాదు.

2. సృజనమనస్సు చేష్టలతో సూత్రభవమ్మగు జీవ శక్తిగన్

భావం:
సృజనాత్మక మనస్సు నుండి ఉద్భవించు చేష్టల ద్వారానే, జీవశక్తి ఈ జగత్తుని నడిపే సూత్రభూతంగా మారుతుంది.

విస్తృతంగా:
జీవశక్తి అనేది కేవలం శరీర బలం కాదు, అది మన సృజన, సంకల్ప, అభిప్రాయ రూపంగా వ్యక్తమవుతుంది. ఇది బ్రహ్మసూత్రంలా, విశ్వ చలనానికి మూలకారణమవుతుంది.

3. విజయ ఫలమ్ము పొందగల విశ్వ మయమ్ము సుఖాల తీరుగన్

భావం:
సకల సుఖాల తీరుగా భావించదగిన విశ్వమయమైన సత్యము మాత్రమే నిజమైన విజయ ఫలమునిస్తుంది.

తాత్పర్యం:
ఈ ప్రపంచము అన్నిటిని కలగలిపిన మాయ అయినప్పటికీ, దానిని సుఖముగా అనుభవించగలగడం, విజయం అందుకోవడమంటే, విశ్వతత్త్వాన్ని ఆమోదించడమే.

4. భుజముయె నొక్కనేస్తమగు భుక్తిశుభాపదమౌను చిత్రమే

భావం:
భుజం (బలం, అధికారము) మాత్రమే నొక్కినా, అది స్నేహంగా (ఏకాంతంగా) ఉపయోగపడదు. అసలు భుజబలం ద్వారా పొందిన భుక్తి (ఉపయోగ, అనుభవ) కూడా శుభమయమైన ఫలాన్నిచ్చే స్థితికి రావడం చిత్రమే!

అర్థధ్వని:
నిస్సారమైన భౌతిక విజయాలు శాశ్వత సంతృప్తిని ఇవ్వవు. భుజబలం ఉంటే చాలు అని అనుకోవడం మాయ. నిజమైన శుభపదము అనేది తత్త్వసారమైన అనుభవాల ద్వారా మాత్రమే సిద్ధిస్తుంది.

సారాంశం:

ఈ పద్యం మాయ-సత్య, సృష్టి-చేతన, భుజబలం-సుఖము అనే ద్వంద్వాలను తాత్వికంగా విశ్లేషించి, మానవజీవితపు పరమార్థాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది. చివరి పాదంలో “చిత్రమే” అనే పదం ఆశ్చర్యాన్ని, నిస్సారమైన ఆశయాలను వ్యక్తపరుస్తూ, శుభపద ప్రయాణానికి ఆహ్వానం ఇస్తోంది.
*******

మాతృశ్రీ


ఏదియ సంప్రదాయమగు యెల్లరు కల్సియు అక్షతల్ కళా 

మాదియు యన్నదేదియు సమానము పెళ్లిగ యేక మవ్వుటన్ 

వేదన తాళి మంత్రములు విద్దెల తీరుగ మారె నేడుగన్

కాదిది సంప్రదాయము సకా మ్యపు సృష్టికి మూల పెళ్లిగన్


పద్య విశ్లేషణ:

→ ఏది సంప్రదాయమో – అందరూ కలసి అక్షతలను వేయడం ఒక కళగా మారింది. ఇది ఒక సామూహిక శుభ సంకేతంగా అభివృద్ధి చెందింది.


→ మా ఇంటి సంప్రదాయం, వారి ఇంటి సంప్రదాయం అని తేడాలు చెప్పకుండా – సమానంగా కలిసే పెళ్లి అనే మహత్కార్యానికి దారి తీస్తోంది.


→ తాళిబొట్టు, వేద మంత్రాలు, మరియు సంప్రదాయ ప్రక్రియలు ఈరోజుల్లో మారిపోయాయి; కొత్తతనంతో, మౌలిక భావనల నుండి కొన్ని విడిపోతున్నాయి.


→ ఇది సంప్రదాయం కాదు — పునాది గల, సమాజ నిర్మాణానికి మూలమైన 'వివాహ' భావన నుంచి భిన్నంగా మారుతోంది.

*****

"మాతృశ్రీ.. ఆటవెలది" అనే 


పద్యం:

ప్రేమ నిజము చెప్ప ప్రీతి గా వ్యధనవ్వ

మొండి తనపు పిల్ల మోటు యగుట

వ్యధగ నిశ్శబ్దమగు వాక్కుల తీరుగా

ఎవరి నెంచ వలదు యెరుక బుద్ధి


పదప్రతిపదార్థం:


 ప్రేమను నిజంగా, అసలైనది ఎలా ఉందో చెబితే


 – ప్రేమగా నవ్వుతూనే వ్యధను చాటుతుంది


 మూర్ఖత్వపు ముద్దుబిడ్డగా మారిపోవడం


 – బాధను మాటలు చెప్తాయేమో అనిపించే మౌనం


 – ఎవరి విషయమై యోచించకూడదు, తెలుసుకునే జ్ఞానం అవసరము లేదు


*****

కాల తీర్పు.. తేట గీతి


కాల గమనము స్థిరముగా కదల గలుగు 

జీవ ఉదర పోషణ వల్ల జేతు బతుకు 

కలల మాయ మె లుకువగా కాల తీర్పు 

జ్ఞాన జిజ్ఞాస కర్మల జ్ఞప్తి విధియె 


పద్య నిర్మాణం:


→ కాలం స్థిరంగా కనిపించినా, అది నిరంతరం కదులుతూనే ఉంటుంది. కాలమంటే నిలిచిపోవడము కాదు, నిరంతర చలనం.


→ జీవి తాను బ్రతికేందుకు భోజనాన్ని (ఉదర పోషణను) ఆశ్రయిస్తాడు. ఇది అతని ఆధారమైన పోరాటం. జీవన శ్రమల లక్ష్యం కేవలం జీవనాధారం కొరకే అన్న భావన.


→ కలలు, ఆశలు మాయలు వలె వెలిసిపోతుంటే కాలం మాత్రం నిశ్చితంగా తీర్పు చెప్పేది. కాల తీర్పు అనేది వాస్తవాన్ని మనకెత్తి చూపించే దివ్య ధర్మస్థానము.


→ జ్ఞానార్థం తపన, కర్మల ప్రభావం, జ్ఞాపక శక్తి అన్నీ కలిసి ఒక విధిని నిర్మించుతాయి. జీవి ధర్మాన్ని నిర్వచించేది ఇదే అనిపిస్తుంది.

*******


మాతృశ్రీ...పద్యం:

 పువ్వు నెంచ నొక్క పువ్వుగా నెంచియు

చెట్టు తుంప వలదు చేటు చేరు

ఒకటొకటిలతలను ర్పుగా మాలగా

బొగ్గు మాదిరవక భక్తి జూపు


శ్లేష: “పువ్వు నెంచ నొక్క పువ్వుగా నెంచియు” — ఇందులో రెండు సార్లు "నెంచ" పునరుక్తితో ఉన్నది.





తాత్పర్యం:


“ నెంచియు” – ఒక పువ్వును నెచ్చగా, ప్రేమగా పసిగట్టి చూసినట్లు, తల్లిని కూడా మనసారా ప్రేమించాలి. నిస్వార్థంగా ప్రేమించు భావన.


“ చెట్టును నాశనం చేసే విధంగా కాకుండా, చెడు స్వభావాలతో తల్లిని హింసించకూడదు.

మాతృత్వం విషయంలో చింతన కూడా స్వచ్ఛంగా ఉండాలి.


“ మాలగా” – ఒక్కో అక్కె లతను (లతను - అమ్మ చేసిన ఉపకారాలను / గుణాలను) కలిపి మాల వలె అలంకరించాలి. తల్లి చేసిన కృషిని గుర్తుంచుకుని, ఆ కృతజ్ఞతను సజీవంగా ఉంచాలి.


“ భక్తి అన్నది మేఘాలపై చూపించే పొగలా కాకుండా ఉండాలి; బొగ్గులా కాకుండా — లోపలి చెలరేగిన అగ్నిలా కాకుండా, దహించేదిగా కాకుండా. మృదువైనది, శాంతియుతమైనది కావాలి. మాతృభక్తి ద్వేషం లేకుండా, హీనతలతో కలిసిపోకుండా ఉండాలి.


మొత్తం భావం:


తల్లి పట్ల ప్రేమ, భక్తి, కృతజ్ఞత అనే మూడు అంశాలను ఒక కవిత్వ రూపంలో మృదువుగా, చిత్తశుద్ధితో చూపించవలెనని ఈ పద్యం భావించిపోతోంది. సంతతిగా తల్లి మన జీవితాల్లో చేసిన సేవలను గుర్తుంచుకొని, వాటిని పూలమాలగా అలంకరించాలి. కానీ మన భక్తి బయట మాత్రమే కాకుండా హృదయపూర్వకమైనది కావాలి.

******

మాతృశ్రీ


నీలిమబ్బుల వెండి కాంతుల నీడలన్నియు నమ్మకం

 మాలికా కళ యంబరంబున మాయ మోహము సంబరం

 వాలుగా హరివిల్లు రంగులు వాశ్చ వమ్మగు వర్ణనం

తేలు తెమ్మర హావభావము తీవ్ర దాహము మర్మమం


 నీలి మేఘాలు,

చంద్రకాంతి లేదా మెరుపులు,

 వెలుతురు-చీకటి కలయిక.

ఇవి కలిస్తే, మన హృదయంలో నమ్మకంగా అనిపించేవి. అయినా, ఇవన్నీ స్థిరమైనవి కావు – అవి మాయ. కానీ మనం వాటిని నమ్ముతున్నాం – ఇదే భావములో అంతర్మధనం.


" పుష్పాల కవిత్వం లాంటి కళ – అనేక రకాల భావాల మాలిక.


 ఆకాశములో – మాయకి, ఆకర్షణకి, రంగుల సందడికి చిహ్నం.


అంటే, ఈ ప్రపంచం ఒక కళా రూపం వంటిది, అది ఆకాశంలో వేలాడే మాయామాలికలా ఉంది. దానిలో మోహించిపోతాం, కాని అది ఒక శూన్య సంబరం మాత్రమే.


"వాలుగా హరివిల్లు రంగులు" అంటే వాలిన తేవగా కనిపించే ఇంద్రధనస్సు రంగులు.


"వాశ్చ వమ్మగు వర్ణనం" అనగా ఆ రంగుల ప్రభావంతో వచ్చే వర్ణన అందంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది.


ఇది ప్రకృతి రంగుల విన్యాసాన్ని మాత్రమే కాక, జీవితం ఎలా ఆకాశంలో తేలిపోయే ఇంద్రధనస్సు లాగా మాయగా ఉంటుందో చాటి చెబుతోంది.


"తేలు తెమ్మర" అంటే చిన్న పునుగులు, కానీ ఆవేశభరితమైనవి.


"హావభావము" అంటే ఆవిర్భావాలను సూచించే రూపాలు, భంగిమలు.

"తీవ్ర దాహము" అంటే లోపల

"మర్మము" అంటే అంతరార్థం లేదా లోతైన సత్యం.


ఇక్కడ ప్రకృతి మాయలు అందంగా కనిపించినా, వాటి హావభావాలలో ఒక విషాద దాహం దాగుంది. ఈ లోకపు అందాలు మత్తుగా మాయగా ఉంటాయి గానీ, మన ఆత్మలో లోతైన దాహాన్ని నివారించలేవు — ఇదే అసలు మర్మం.

*****

మాతృశ్రీ


దారి కనులకు కనబడక తారు మారు

చేరు విధిగను భయమున చిత్త మౌను

మారు తనమయు కనలేక మంద బుద్ధి

మీరి భజనలను జనకజ మీద చెప్పె


పద్య విశ్లేషణ:


జీవన మార్గం స్పష్టంగా కనిపించక, కనులు తారు మారు అవుతాయి. ఇది దిక్కుతోచని స్థితిని, భ్రమను సూచిస్తుంది.

(బహుశః బహుళ దారుల్లో ఏది సరైనదో తెలియక మానసిక తారకదిలిపోతూ ఉండడం)


విధిని (దైవీయ లేదా సామాజిక నియమాలను) చేరడం చేత భయం కలుగుతుంది. చిత్తము మౌనమవుతుంది. ఇది ఆశ్రయహీనతను, ఆత్మవిశ్వాస లోపాన్ని సూచిస్తుంది.


మారుమూలమైన తనను, స్వరూపాన్ని గానీ, దారినీ గానీ తెలుసుకోలేకపోతాడు. ఇది బుద్ధి మందంగా ఉండటాన్ని, ఆత్మవిమర్శ శూన్యతను తెలియజేస్తుంది.


ఈ సమస్త భ్రమ, భయ, మౌన, మూర్ఖత్వం నుండి విముక్తి పొందేందుకు ‘మీరు’ (మాతృశ్రీ లేదా తల్లి) పూజించదగినదిగా (జనకజ) భజన చేయమని ఉపదేశించబడింది.


సారాంశ భావం:


జీవన దారిలో దిక్కు తెలియక, భయభ్రాంతులతో, అజ్ఞానంతో కలవరపడే మనిషికి, మాతృశ్రీ భజన మాత్రమే మార్గం.

ఈ పద్యంలో ‘జనకజ’ అనే పదం చాలా సున్నితమైన గౌరవార్థాన్ని కలిగిస్తుంది — తల్లి యని గుర్తు చేస్తుంది.

******

మాతృశ్రీ


బరువగు శాస్త్రమౌ మనిషి భావపు బంధముగా వినోదమున్ 

చెరువగు జ్ఞాన సంపదయు చిత్తము మోహము భారమేయగున్ 

కరువగు శాంతి సౌఖ్యముయు కాలము రీతి మనస్సు బర్వగున్ 

తరుణ శరీరమే బరువు తత్వ ము జ్ఞానము లేని జీవిగన్


శాస్త్ర విద్యను (సిద్ధాంత జ్ఞానాన్ని) కలిగిన మనిషి భావోద్వేగాలకు బంధితుడై విహితానంతరంగా ఆ జ్ఞానాన్ని వినోద వస్తువుగా మార్చుకుంటాడు. అది నిజమైన సాధనగా మారదు.


సంపూర్ణమైన జ్ఞానసంపద కూడా, మనస్సు మోహంలో ఉండి పోతే, శ్రమను, భారమును మాత్రమే ఇస్తుంది. ఆనందం కాని కర్తవ్యం కాని ఉండదు.


శాంతి, సౌఖ్యం లేనిదై, కాలానికి అనుగుణంగా మారుతున్న మనస్సు, దుర్బలతలతో నిండిపోతుంది. 'బర్వగున్' అనగా శక్తిలేని బరువుతో నిండిపోవడమని భావించవచ్చు.


నడుమ వయస్సులో శక్తి ఉన్న శరీరం ఉన్నప్పటికీ, తత్వజ్ఞానం లేకపోతే, జీవితం ఒక 'బరువు' అయిపోతుంది. అర్థ రహితంగా గడిచిపోతుంది.


సారాంశ భావము:


జ్ఞానం, శాస్త్రాలు, శక్తి ఇవన్నీ ఉన్నా... మనస్సు మోహాన్ని వీడి, తత్వబోధతో జీవించకపోతే, మనిషి జీవితం 'బరువైన' జీవన బంధమై, శ్రమలబంధంగా మారుతుంది. 

*****

మాతృశ్రీ


భాగ్యమె నీ కీస్మృతి గా

యోగ్యంబై యొప్పుచుండె,నొంటరి గానున్

రాగ్యము తప్ప దు గను,మా

రోగ్యము కాపాడుకొనుము రూకల తీరుణ్


ఇక్కడ ‘భాగ్యం’ అనేది దేవీ కృపతో సమానంగా చూస్తున్నారు. నీ కీస్మృతి (నీ జ్ఞాపకం/స్మరణ) అంటే దైవ స్మరణ – అదే నా అసలైన భాగ్యమని అంటున్నారు. ఇదొక పరమ మానసిక స్థితి.


ఇక్కడ భక్తుడు తనను యోగ్యుడిగా చేశావు, కానీ ఇప్పుడు నొంటరిగా (ఒంటరిగా) ఉన్నానని అంటున్నాడు. అంటే దైవ అనుభూతి లేకపోతే ఒంటరితనమే మిగిలిపోతుంది.


 = ఆశలు, అభిలాషలు. అవి తప్పవు, అందుకే వాటిని అధిగమించాల్సిన అవసరం ఉంది. అంటే అది ఒక అడ్డంకిగా ఉంది అన్న భావన.


ఇక్కడ భౌతిక ఆరోగ్యం కాకుండా మానసిక/ఆధ్యాత్మిక రోగ్యం అర్థంగా తీసుకోవచ్చు. "రూకల తీరుణ్" అంటే ఆర్ధిక/రూప ధర్మ సంబంధిత బంధాల వలన కలిగే భ్రమల నుంచి కాపాడుము అని ప్రార్థన.

******

మాతృశ్రీ


మన్నన కోరి చిన్నది సమాన భవమ్మును జూప కోర్కెగన్

సన్నిధి చేరి పక్కపలు సాకుల తీరున గుచ్చి వేడగా

చిన్నది చెంత కొచ్చినది చెప్పిన పోవదికేమీ చేయుదున్ 

పెన్నిధి మీర కుండగను పీయుష మవ్వక ప్రేమ జూపితిన్


పద్య విశ్లేషణ:

→ చిన్న పాప తన మనసులో ఏదో కోరికతో, తల్లి వంటి ఆత్మీయతను కోరుతూ చూస్తోంది. తల్లి ప్రేమను అన్వేషిస్తోంది.


→ తల్లిని ఆశ్రయించబోయిన చిన్నది, వివిధ చిన్న చిన్న సాకుల పేరుతో ఆమె పక్కన చేరి, హత్తుకొని వేడుకున్నది.


→ ఆ చిన్నదానిని విడిచి పోవమన్నట్టు తల్లి చెప్పినా, ఆమెను వదలకుండా ఏదో ఒకటి చేస్తానంటూ కూర్చుంది. చిన్నది తల్లిని విడిచిపెట్టటానికి సిద్ధంగా లేదు.


→ తల్లి తన ప్రేమను అపారంగా చల్లగా చూపించింది. అది అమృతానికి సమానమైన పీయుషం లాగా పులకరించగల ప్రేమ.


భావసారాంశం:


ఈ పద్యం మాతృత్వానికి మహోన్నత రూపం. చిన్నదానికి తల్లి పక్కన చేరడం, చిన్న చిన్న సాకులతో తల్లిని చుట్టుముట్టడం, ఆ మమకారాన్నీ ప్రేమాన్నీ తల్లి తన అమృతసమానమైన హృదయంతో చూపిన తీరూ అద్భుతంగా చిత్రితమయ్యాయి.

******

మాతృశ్రీ


మతిశార్దూళము కాగ 

చేష్టలుడికెన్ మానంబు మౌనంబుగన్

ప్రతిదీ చల్లగ వేడి లేని తనమున్ ప్రాధాన్య దేహమ్ముగన్

స్థితి చల్లంగన మోహ గతిగన్ తీ వ్రంబు దాహమ్ము తీ

వ్రత ధర్మంబున నామిషాశన సురాపానంబులం జేయుమా


👉 మతిశార్దూలము అనగా – అత్యుత్తమమైన, శ్రేష్ఠమైన, వికసితమైన బుద్ధి కలిగి ఉండటం.

ఇది మానవుని జ్ఞాన వికాసాన్ని సూచిస్తుంది. బుద్ధి గొప్ప సింహంలా, ధైర్యంగా ఉండాలి అని భావన.


👉 చేష్టలు అంటే చేష్టలు, ప్రవర్తనలు.

👉 మానము = గర్వము, స్వభిమానము.

👉 మౌనము = నిశ్శబ్దత, అంతర్ముఖత.

గర్వంతో కాక, మౌనంతో కూడిన ప్రవర్తన ఉండాలి అని చెప్పబడుతోంది.


👉 ప్రతి కార్యమూ “చల్లగా”, అనగా సమతా భావంతో, శాంతంగా జరగాలి.

👉 “వేడి లేని తనము” అనగా కోపము, ద్వేషము లేని స్థితి.

👉 అటువంటి స్థితి కలిగిన శరీరమే నిజమైన ప్రాధాన్యమైన దేహము.


👉 మన స్థితి చల్లగా ఉండాలి – అనగా మనస్సు సాంత్వనగలది కావాలి.

👉 మోహం (అవిద్య) వలన ఏర్పడే వేడి దాహం (అవసరాలు, ఆసక్తులు) తొలగించాలి.

👉 దీనివల్ల జీవిత మార్గం ప్రశాంతంగా మారుతుంది.


👉 వ్రత ధర్మములో, అనగా నిష్ఠతో ఉన్న ఆచరణలలో,

👉 నామిషాశన – మాంసాహారం

👉 సురాపానం – మద్యం సేవ

👉 ఇవన్నీ తగదు అని స్పష్టంగా నిరాకరణ చూపుతోంది.


మొత్తం భావసారం:


"బుద్ధి సింహముగా ఉండాలి. గర్వానికి బదులు మౌనం అలంకారంగా ఉండాలి. కోపం లేకుండా, చల్లని స్థితిలో జీవించాలి. వ్రత ధర్మానికి వ్యతిరేకంగా ఉండే మాంస భక్షణ, మద్యం సేవ వదలాలి."

******


 

*ప్రాంజలి ప్రభ*.. *శ్రీకృష్ణ వాణి*
శ్రీమద్ భగవద్గీత అనువాదం ...వృత్తపద్యాలు
భక్తి యోగం 12వ అధ్యాయము..

మ.గుణరూపంబుయు భక్తి శక్తిగనునే గుర్తౌను పూర్యోక్తమున్
గణ హృద్యమ్మగు భక్తియే భజనలన్ గమ్యమ్ము ధ్యానమ్ముగన్
ఋణమత్యంతము సచ్చిదా సదనమే రక్షా పరంబ్రహ్మమున్
మనసేవమ్మగు యక్షరమ్మగుట యేమార్గమ్ము లత్యుత్తముల్ (01)

తా.గుణం మరియు రూపం భక్తి మరియు శక్తిని కలిగి ఉంటాయి, ఇవి పూర్వకాలం నుండి గుర్తించబడుతున్నాయి.  భజనలలో హృదయాన్ని ఆకర్షించే భక్తి ధ్యానానికి దారి తీస్తుంది.  సచ్చిదానందమే అత్యంత పవిత్రమైన నివాసం మరియు రక్షించే పరబ్రహ్మం.  మనస్సు సేవ చేయడానికి సిద్ధంగా ఉంటే, అది అక్షరమవుతుంది (నాశనం లేనిది).  ఈ మార్గాలే అత్యుత్తమమైనవి.(1)

*****

శా.నాయందున్ సుఖ చిత్తమున్ నిలుపగా నాయాశ శ్రేయంబుగన్
నీయందున్ సహ పూజలే సలుప  నన్నేనిత్యసత్యమ్ముగన్
నాయోగమ్ములనుంగునీవిధి నిలన్ నాశక్తి యుక్తేయగున్
నేయుక్తమ్మగుయోగులేభజనలే  నీసత్త్వ సత్యమ్ముగన్ (02)

*******
తా.ఓ దేవుడా, నీవు నా హృదయంలో సంతోషం నింపేలాగు చెయ్యి. నీవు నా ఆశలను నెరవేర్చి, నాకు శ్రేయస్సును ప్రసాదించు. నేను నిన్ను ఎల్లప్పుడూ పూజిస్తాను. నీవు మాత్రమే శాశ్వతమైన సత్యం. నీవు నా యోగ్యతను పెంచుతావు మరియు నీ సేవ చేయడానికి నాకు శక్తిని ప్రసాదిస్తావు. నీవు యోగులకు ఆశ్రయం మరియు నీ సత్యం ఎల్లప్పుడూ నిలిచి ఉంటుంది.

చం..వారు ను యిoద్రియాల వశ వాక్కుసమర్ధతగాను నుండుటన్
వీరు ను భూతశక్తిగను విశ్వహితమ్మును కోరు చుండుటన్
వారును సర్వ జీవుల సహాయ సమానముఁ జూచు వారుగన్
వీరులు యోగులై మనసు విద్యను భోధనముక్తి కోరగన్ (03)

తా * చారులు: వేగులు, గూఢచారులు. వీరు తమ ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకుని, వాక్చాతుర్యంతో ఉంటారు.* భూతశక్తిని నమ్మువారు: పంచభూతాల శక్తిని నమ్ముకుని, దాని ద్వారా విశ్వానికి మేలు చేయాలని కోరుకునేవారు.* సర్వ జీవులను సమానంగా చూసేవారు: అన్ని జీవులను సమానంగా చూస్తూ, వాటికి సహాయం చేసేవారు.* యోగులు: మనసును అదుపులో ఉంచుకుని, విద్యను అభ్యసించి, మోక్షాన్ని పొందాలని కోరుకునేవారు. (3)

******

ఉ.ఇంద్రియ నిగ్రహమ్ము తప మిచ్ఛను తీర్చమనోహరమ్ముగన్
ఇంద్రియ బుద్ధి సత్ఫలిత మీవిధి లాభము బాధ తీరగన్
ఇంద్రియ సర్వ భూతముల నిశ్చల నిత్యుడు బ్రహ్మ మే యగున్
ఇంద్రియ మేనుసత్యమున నీశ్వరు ధ్యానము భక్తితోయగున్ (04)

భావం:
ఇంద్రియ నిగ్రహమే తపస్సు. కోరికలను తీర్చుకోవడం మనసుకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. ఇంద్రియాల ద్వారా పొందిన జ్ఞానం మంచి ఫలితాలను ఇస్తుంది. ఈ విధంగా లాభం చేకూరుతుంది. బాధలు తొలగిపోతాయి. ఇంద్రియాలు కలిగి ఉన్న అన్ని ప్రాణులలో నిశ్చలంగా ఉండేది బ్రహ్మమే. ఇంద్రియాలతో కూడిన ఈ శరీరమే సత్యమైనది. భక్తితో ఈశ్వరుని ధ్యానించాలి.(4)

******

ఉ...దేహమునందుయాదరణ దివ్య మనస్సగు పారవశ్యమున్
దేహము కర్మ చేయుటయు దీక్ష యహమ్మును మానివేయగన్
దేహము ప్రాప్తికష్టమగు నిత్య యుపాసన బ్రహ్మమేయగున్
దేహపు వాంఛలే వదలి దేహము మారిన దేవలమ్ముగన్ (05)

* : మనస్సు దేహాన్ని విడిచి దివ్యమైన స్థితిని చేరుకోవడం గురించి ఇక్కడ చెప్పబడుతోంది.
*  కర్మలు చేయడం, వాటిని ఆచరించాలనే దీక్ష, అహంకారం వంటివి వదిలివేయాలి.
* : ఈ శరీరం పొందడం చాలా కష్టం. నిరంతరం బ్రహ్మను ధ్యానించడం ద్వారానే మోక్షం లభిస్తుంది. * : శరీరం యొక్క కోరికలను విడిచిపెడితే, ఈ శరీరం దేవాలయంగా మారుతుంది.

ఈ పద్యం యొక్క తాత్పర్యం ఏమిటంటే, మనం మనస్సును దేహం నుండి వేరు చేసి, భగవంతునిపై దృష్టి పెట్టాలి. కర్మలు, అహంకారం వంటి వాటిని విడిచిపెట్టి, నిరంతరం బ్రహ్మను ధ్యానించాలి. అప్పుడు మన శరీరం పవిత్రంగా మారుతుంది.(05) 

Tuesday, 24 May 2022

151to 169


* శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

151వ నామ మంత్రము  24.5.2022

ఓం నిరంతరాయై నమః

సర్వాంతర్యామి-సర్వవ్యాపి. సృష్టి-స్థితి-లయ-తిరోధాన-అనుగ్రహ కృత్యములు నిర్వహించు కాలస్వరూపిణి. అభిన్నమైన, శాశ్వతమైన అఖండస్వరూపిణి. అటువంటి పరమేశ్వరికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి నిరంతరా యను నాలుగక్షరముల (చతురక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నిరంతరాయై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, జగన్మాతను ఉపాసించు సాధకుడు అనంతమైన, శాశ్వతమైన ఆత్మానందమును అనుభవించుటయే గాక, లౌకిక పరమైన శాంతిసౌఖ్యములుగూడా పొందును.

అంతర అను శబ్దమునకు అవకాశము (సందు లేదా ఖాళీ), అవధి (హద్దు), పరిధానము (గూఢముగా అర్థము వచ్చునట్లు పలుకుట),  అంతర్థి, భేదము, తాదర్థ్యము, ఛిద్రము, ఆత్మీయము, బాహ్యప్రదేశములేనిది, అవసరము, మధ్యము, అంతరాత్మ అను అర్థములు అమరమునందు గలవు.  వీటిలో ఇక్కడ అవసరమైన నాలుగు అర్థములు తీసుకున్నచో అవకాశము (ఖాళీ), అవధి (హద్దు),  భేదము, ఛిద్రము అను అర్థములు గ్రహించవచ్చును.  జగన్మాత భక్తితో ఆరాధించు వారిని అనుగ్రహించదు అను అవకాశము ఇసుమంతయును లేదు. ఆ తల్లి అనుగ్రహమునకు అవధులు లేవు. ఆ తల్లి దృష్టిలో తనను ధ్యానించువారు, తనను గూర్చి కఠోరమైన తపస్సు చేయువారు, వారిని అనుగ్రహించుటలో భేదము చూపక, కేవలం అంతర్ముఖారాధనకే సంతృప్తిచెంది అనుగ్రహించును. ఆ తల్లిని నమ్మి ఆరాధించువారు ఏవిధమైన మానసిక ఛిద్రములు లేక ఆనందముగా జీవింతురు. అనగా ఆ తల్లి అవకాశములకు, అవధులకు, భేదములకు, ఛిద్రములకు అతీతమైనది. అమ్మవారు పరబ్రహ్మస్వరూపిణి. పరమాత్మ. జీవాత్మవలె గాక పరమాత్మ అయిన జగన్మాత అవకాశములకు, అవధులకు, భేదములకు, ఛిద్రములకు అతీతమైనది. దేహంవేరు, ఆత్మవేరు అను ద్వైత భావమును దూరంచేసి ఆత్మానందాన్ని కలుగజేస్తుంది. ఆ తల్ఞి సర్వాంతర్యామి. సర్వవ్యాపి. ఆ తల్లి అనుగ్రహానికి హద్దులు చూపనిది. అందుకే ఆ తల్లి నిరంతరా యని స్తుతింపబడుచున్నది.

య యేతస్మిన్నుదరమంతరం కురుతే, అథ తస్య భయం భవతీ (సౌభాగ్యభాస్కరం 350వ పుట)

పరమాత్మకాక వేరొకరు గలరనెడి భేదము కలిగియుండునో అట్టివారి  జీవనము భయకంపితమే అగునని శృతియందు చెప్పబడినది.

ఇటువంటి భేదభావనలను తన భక్తులనుండి దూరము చేయును గనుక ఆ తల్లి నిరంతరా యని అన బడుచున్నది.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం నిరంతరాయై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

152వ నామ మంత్రము 25.5.2022

ఓం నిష్కారణాయై నమః

సృష్టి-స్థితి-లయ-తిరోధాన-అనుగ్రహములను పంచకృత్యముల నిర్వహణలో తనకంటూ కారణములు ఏవియూ లేక ఇచ్ఛాజ్ఞానక్రియా శక్తిస్వరూపిణియై, సర్వానికి తానే కారణమై తేజరిల్లు తల్లికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి నిష్కారణా యను నాలుగక్షరముల (చతురక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నిష్కారణాయై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ జగన్మాతను ఉపాసించు భక్తులకు సర్వాభీష్ట సిద్ధికలుగును మరియు ఆత్మానందానుభూతితో జన్మతరించినది యని సంతోషింతురు.

జగన్మాత జగత్తులో ప్రాణికోటికి కావలసినవన్నీ అనుగ్రహించడానికి కారణములేవియు ఉండవు. తానే అన్నిటికీ కారణమైయున్నది. ఇంకనూ యోచనచేసిచూడ కారణములకే అధిష్ఠానదేవత ఆ  జగన్మాత. సమస్త విశ్వనిర్మాణంలో కారణాల నిమిత్తంలేనిది జగన్మాత. ఎందుకంటే ఆ తల్లి పరమాత్మ. పరబ్రహ్మస్వరూపిణి. ఆ తల్లి సహస్రారంలో ఉన్నది సహస్రారాంబుజారూఢా (105వ నామ మంత్రము) - బ్రహ్మరంధ్రానికి దిగువన వేయిదళముల పద్మమందు ఉన్నది.  సహస్రారమునే మహాపద్మవనమని కూడా అందురు. మహాపద్మాటవీ సంస్థా (59వ నామ మంత్రము) - గొప్పపద్మములు గల అడవి (సహస్రార చక్రంలో ఉన్న సహస్రదళపద్మము) యందు ఉన్నది. వీటన్నిటికీ కారణములు ఏమియు ఉండవు. అందుకే తల్లి నిష్కారణా యని అనబడినది.

ఆత్మస్వరూపిణియైన జగన్మాత దేనికైనా కారణమౌతుంది గాని పరమాత్మయైన ఆ తల్లికి కార్యకారణము లేవియు ఉండవు. గాన జగన్మాత నిష్కారణా యను నామ మంత్రముతో స్తుతింప బడుచున్నది.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం నిష్కారణాయై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹


శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

153వ నామ మంత్రము 26.5.2022

ఓం నిష్కళంకాయై నమః

సకల పాపాలకు దూరమైనది. గుణరూపభావములకు అతీతురాలు. కళంకరహితురాలై విరాజిల్లు జగన్మాతకు నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి నిష్కళంకా యను నాలుగక్షరముల (చతురక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నిష్కళంకాయై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ జగన్మాతను అత్యంత భక్తిప్రపత్తులతో ఉపాసించు భక్తులు పాపచింతనలకు, పాపకర్మలకు దూరముగా ఉంటూ, సదా ధర్మచింతనయే తమ పరమావధిగా జీవించుచూ, ఆత్మానందానుభూతిని గలిగి తరింతురు.

సాధారణంగా వాడుకభాషలో కళంకము అనేది ఒక అపఖ్యాతిగా చెబుతుంటారు. మచ్చ, దోషం, లోపము, పాపము అనునవి కూడా ఈ కళంకము అను పదమునకు అర్థములు గలవు. పరమాత్మ స్వరూపమైన జగన్మాతకు  ఇలాంటివి ఏమియు ఉండవు. పుట్టినప్పుడు మనిషి మనసు కళంకరహితమైనది. కపట చింతన ఉండదు. పిల్లలు ఉన్నది ఉన్నట్లు మాట్లాడుతారు. అందుకే పిల్లలు, దేవుడు ఒకటి అన్నారు. దేవుడు అంటే పరమాత్మ. పరమాత్మ అంటేనే నిష్కళంక. అలాగే పిల్లలుకూడా.  కానీ ఎదిగినకొలదీ వారిలో అరిషడ్వర్గములు ఒకటొకటిగా చేరి, జ్ఞానదంతములు వచ్చేసరికి అరిషడ్వర్గములు పూర్తిగా ఆవహించి జ్ఞానమునకు బదులుగా అజ్ఞానము వృద్ధి చెందుతుంది. అప్పుడు పాపచింతనలు, దుష్కృత్యములు చేయుటయందు ఆలోచనల పరంపరలు తెరలుతెరలుగా వస్తాయి. వారు చేయు దుష్కృత్యములద్వారా అప్రతిష్టవచ్చి వారిపై దుష్టులు అను  ముద్ర ఒకటి పడును. దీనినే కళంకము అంటారు. పరమాత్మయైన జగన్మాతకు ఇటువంటి కళంకములుండవు. అందుకే నిష్కళంకా యని అనబడుచున్నది. 

రావణుడు బ్రహ్మజ్ఞాని. సకలవేదశాస్త్రపారంగతుడు. పరమశివభక్తుడు. కాని కేవలం పరస్త్రీవ్యామోహంతో  కళంకము ఏర్పడినది. ఆ కళంకముతోనే నిర్మూలింపబడినాడు. మహిషాసురుడు, భండాసురుడు వంటి రాక్షసప్రవృత్తి గలవారందరూ గూడా కళంకము ఉన్నవారే. సాక్షాత్తు పరాశక్తిపైనే క్షుద్రశక్తిపూరితమైన అస్త్రములతో జగన్మాతను ఎదుర్కొన్నారు. జగన్మాత వేదసమ్మతమైన మంత్రములతో, వేదమంత్రపూరితమైన అస్త్రములతో భండాసురాది రాక్షస ప్రవృత్తి గలవారిని సంహరించినది. జగన్మాత పరమాత్మగనుకనే వేదములందు కొనియాడబడినది. వేదమంత్రములు ఆ తల్లి చెప్పినట్లు వినినవి, దుష్టశిక్షణలో తోడ్పడినవి. కళంకరహితులు అనగా ధర్మవర్తనులు కూడా ఇదేవిధముగా వేదములు కొనియాడిన పరాశక్తిచే రక్షింపబడుదురు. జగన్మాత వారిని నిష్కళంకులుగా అనుగ్రహిస్తుంది. జగన్మాత తాను నిష్కళంక మరియు తన భక్తులను కూడా నిష్కళంకులుగా అనుగ్రహిస్తుంది. కాబట్టి జగన్మాత నిష్కళంకా యని స్తుతింపబడుచున్నది.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం నిష్కళంకాయై నమః యని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

154వ నామ మంత్రము 27.5.2022

ఓం నిరుపాధయే నమః

ఉపాధి అనగా శరీరము. శరీర సంబంధం వలన అజ్ఞానము, ద్వైదీభావన వంటి అవిద్యాలక్షణములెన్నియో ఏర్పడును. వీటన్నిటికి అతీతురాలైన పరబ్రహ్మస్వరూపిణియగు జగన్మాతకు నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి నిరుపాధిః యను నాలుగక్షరముల (చతురక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నిరుపాధయే నమః అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ జగన్మాతను ఉపాసించు సాధకుడు జ్ఞానసంపన్నుడై, ద్వైదీభావము విడనాడి ఆత్మానందానుభూతితో తరించును.

ఉపాధి అనగా శరీరము. శరీరమునకు అవిద్యా (అజ్ఞాన) సంబంధమైన భేదభావము లెన్నియో కలుగును. ఉపాధి తన సమీపములో ఉన్నవాటిపై తన ప్రభావము చూపుట అని కూడా అర్థం తీసుకోవచ్చును. తెల్లని స్ఫటికం ప్రక్కన ఎర్రని మందార పుష్పం ఉంచినట్లైతే ఆ స్ఫటికము ఎర్రని రంగులో గోచరిస్తుంది. దీనినే ఉపాధి అందురు. ఆత్మకు శరీరం ఉపాధి. శరీర సంబంధంవల్ల శరీరంలోని ఆత్మకు భేదభావన, అజ్ఞానము కలుగుతాయి. అందువలన అరిషడ్వర్గములు ఆవహించుతాయి. అంతటితో ఆ శరీరమునావహించిన ఆత్మ అజ్ఞానపరమైన దుష్కృత్యము లెన్నియో ఒనర్చి, వాటి ఫలితంగా మరుజన్మలో ఆ ఆత్మ అనేకములైన శరీరములలో ప్రవేశించి మరింత అజ్ఞాన ప్రభావితమవుతుంది. అదే ఆ శరీరంపై శరీరంలోని ఆత్మ ఆధిపత్యము వహిస్తే శరీరసంబంధమైన అవిద్యాపరమైన అవలక్షణాలు ఆపాదింపబడక  ధ్యానముతోను, అంతర్ముఖ సమారాధనతోను పరమాత్మకు మరింత దగ్గరై పరమాత్మనుండి విద్యాపరమైన భగవధ్యానము, ధర్మార్దకామముల సక్రమనిర్వహణ, దేవుడు మరియు జీవుడు ఒకటే అని చెప్పు అద్వైత తత్త్వము తనపరముగావించుకొని ఉత్తమగతులు లభింప జేసుకొనును. ఆరునెలలు అయితే వారు వీరు అవుతారు అంటారు. అంటే ఒక మంచివాడు చెడ్డవాడిని చేరదీస్తే చెడ్డవాడు మంచివాడైనా కాగలడు లేదా చెడ్డవాడు మంచివాడైనా కాగలడు. అది ఆధిపత్యప్రభావంపై ఉంటుంది.    ప్రభావం పొందినదానికి, ప్రాభావితము చేసినది ఉపాధి అవుతుంది.    ఇది శరీరధారులకే కాని పరమాత్మస్వరూపిణి అయిన జగన్మాతకు కాదు. పరమాత్మను ప్రభావితం చేయునవేమియును లేవు. అందుకే ఆ తల్లిని నిరుపాధి అన్నారు.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం నిరుపాధయే నమః అని అనవలెను

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

155వ నామ మంత్రము 31.5.2022

ఓం నిరీశ్వరాయై నమః

అధికులుగాని, సమములుగాని లేక సృష్టి మొత్తానికి తానే ఈశ్వరియై, వేరొక ప్రభువుగాని, ప్రభ్విగాని లేని నిరీశ్వరియైన తల్లికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి నిరీశ్వరా యను నాలుగక్షరముల (చతురక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నిరీశ్వరాయై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ జగన్మాతను భక్తిశ్రద్ధలతో ఉపాసించు సాధకుడు ఆ పరమేశ్వరి కరుణచే భౌతికపరమైన శాంతి సౌఖ్యములు పొందుచూ, ఆధ్యాత్మికంగా సమున్నతమైన స్థానమును పొంది పలువురికి మార్గదర్శకుడై తేజరిల్లును.

జగన్మాత సమస్త సృష్టిరచనకు కారణమై, ఆ సృష్టికి సర్వేశ్వరియై విరాజిల్లుతున్నది. సకల లోకములకు తానే అధినేత్రియై, అన్ని లోకములకు తానే పాలకులను నియమించి, అట్టి పాలకులకే మహాసామ్రాజ్ఞిగా, సర్వేశ్వరిగా తేజరిల్లుతున్నది తప్ప తనకెవ్వరు ప్రభువులు (ఈశ్వరులు) లేని నిరీశ్వరి. అందుకే జగన్మాత నిరీశ్వరీ యని నామ ప్రసిద్ధియైనది. మీమాంస శాస్త్రము, సాంఖ్యశాస్త్రము అను రెండు శాస్త్రములలో సాంఖ్యశాస్త్రము అనగా ప్రజలయొక్క సామాజికవర్గముల యొక్క సాంఘికార్థిక పరిస్థితులను గురించి క్రమపద్ధతిలో విషయములను సేకరించు శాస్త్రము. ఈ శాస్త్రము ఈశ్వరుడులేడని చెప్పబడుతోంది.

మీమాంస శాస్త్రము అనగా వేదార్థము ఇట్టిది అని నిశ్చయింపదగిన న్యాయమును తెలుపునట్టి శాస్త్రము. ఇందు కర్మకాండము పూర్వమీమాంస అనియు, బ్రహ్మకాండము ఉత్తరమీమాంస అనియు ద్వివిధము అయి ఉండును. వీనినే కర్మమీమాంస, బ్రహ్మమీమాంస అని అందురు. ఈ శాస్త్రము ఈశ్వరుడుఉన్నాడని చెబుతున్నది.

జగన్మాత సాంఖ్యశాస్త్ర, మీమాంసశాస్త్రముల రూపములు రెండుటిని కలిగియున్నది జగన్మాత.  ఎలాగంటే మీమాంసశాస్త్రము  స+ఈశ్వర అనగా సేశ్వర అనగా ఈశ్వరుడు ఉన్నాడని చెబుతున్నది. గనుక అమ్మవారు నిరీశ్వరీ యని అనబడుచున్నది. జగన్మాత సర్వేశ్వరి మరియు తనకంటే అధికులు లేరు.  గనుక, ఆ తల్లిని నిరీశ్వరీ అని అన్నాము. పరమేశ్వరి సర్వేశ్వరి. అనగా అధికారము గలిగినది. అలాగే తాను లోకపాలకులను నియమించి వారికి అధికారములిచ్చినది. తానే సర్వాధికారిణి. శ్రీచక్రేశ్వరి,  సామ్రాట్టులను తానే నియమించిన మహాసామ్రాజ్ఞి. తనకు అధికారము ఇచ్చేశక్తి ఎవ్వరికీలేదు. తల్లి ఏదో ఒక లోకమునకు గాని, లోకములో భాగమునకు గాని అధికారిణి కాదు.  బ్రహ్మాండములకే అధికారిణి. తనకన్నా ఈశ్వరత్వము (సార్వభౌమత్వము) కలిగిన వారు ఎవరూ లేరు.అందుచే అమ్మవారు నిరీశ్వరీ యని అన్నాము.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుఙాడు ఓం నిరీశ్వరాయై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

156వ నామ మంత్రము 1.6.2022

ఓం నీరాగాయై నమః

రాగము అనగా కోరిక. దీని వలన అరిషడ్వర్గములు అనగా కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యములు ఉద్భవిస్తాయి. ఫలితంగా ద్వేషము, పగ, హింస వంటి చెలరేగుతాయి. ఇవి అన్నీ భౌతికశరీరధారులకు మాత్రమే. వీటన్నిటికీ అతీతురాలైన పరమాత్మ  స్వరూపిణి జగన్మాతకు నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి నీరాగా యను మూడక్షరముల (త్ర్యక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నీరాగాయై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఆ జగన్మాతను ఉపాసించు సాధకుడు, ఆ తల్లి కరుణచే అరిషడ్వర్గములను జయించును. భౌతికముగా సుఖసంతోషములనుభవించుచూ, పరమాత్మస్వరూపిణి పాదసేవలో పునీతుడై తరించును.

జగన్మాత నీరాగా అనగా కోరికలు లేనిది. ఆ తల్లి పరమాత్మ. భక్తజనుల ఇష్టకామ్యములను సిద్ధింపజేయును. ఆ తల్లి నిరీశ్వరా అని అన్నాముగదా! ఆ తల్లి లోకేశ్వరి. తానొక మహాసామ్రాజ్ఞి. సమస్త ప్రాణికోటిని తన బిడ్డలవలె సాకుచూ, ప్రేమానురాగాలతో బిడ్డలకేమి కావలెనో తల్లివలె  అడగకముందే అన్నీ ఇస్తూ ఆనందభరితులను చేస్తుంది. తానే ఈశ్వరి. తనకెవరూ అధికులు గాని, సమములుగాని ఉండరు. అందుకే నిరీశ్వరి అయింది. అటువంటి నిరీశ్వరికి కోరికలు ఏమి ఉంటాయి? అందుకే ఆ తల్లిని నీరాగా  అని అన్నాము.

కోరికలు ఉంటే అరిషడ్వర్గములు ఉద్భవిస్తాయి. అరిషడ్వర్గములు అనగా కామము, క్రోధము, లోభము, మోహము, మదము, మాత్సర్యము. 

కామము అనగా కోరిక. అది ఏదైనా కావచ్చు. ధనముకావచ్చు, అన్యస్త్రీ వ్యామోహము కావచ్చు...ఇంకేదైనా కావచ్చు.

కోరిక తీరక పోతే క్రోధము రావచ్చు. అందుకు ద్వేషము ఏర్పడవచ్చు. ఆ పైన పగ, హింస ఒకదాని వెంబడి మరొకటి వరుసకట్టి ఆవహిస్తాయి. అలాగే తాను కోరినది మరొకరు కోరకూడదనే లోభము చోటుచేసు కుంటుంది. ఆ కోరుకునే మరి ఒకరిని నిరోధించడంలో పగ, ద్వేషం పొడసూపుతాయి. తాను కోరిన కోరిక మూలంగా అదే దృష్టికలిగి ఆ కోరిన కోరికపై మోహము ప్రబలుతుంది. ఆ కోరికను తీర్చుకొనుటకు తనకున్న బలము, పలుకుబడిని తలచుకుంటూ ఉండే మదము అనేది బయటపడుతుంది. ఏకారణం చేతనైనా తాను కోరినది వేరొకరు కోరడంగాని, వేరొకరు పొందియుండుట జరిగితే మాత్సర్యము చెలరేగుతుంది. ఇది రాగము (కోరిక) యొక్క పర్యవసానము, దశలు. ఇవి మనసుకు సంబంధించినవి. ఆత్మకు ఉండవు. పరమాత్మస్వరూపిణి వీటన్నిటికీ అతీతురాలు గనుక నీరాగా యని అనబడుచున్నది. జగన్మాతను ఈ నామముతో ఆరాధిస్తే, సాధకులు నిశ్చయంగా అరిషడ్వర్గములను అధిగమించి జగన్మాత అనుగ్రహానికి పాత్రులు కాగలరు అనుటలో సందేహము లేదు.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం నీరాగాయై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

157వ నామ మంత్రము 1.6.2022

ఓం రాగమథన్యై నమః

అనుభవించు కొలదీ వ్యామోహము పెంచెడి కోర్కెలయందు వైరాగ్యము కలిగించి, రాగద్వేషములను నశింపజేయు పరబ్రహ్మస్వరూపిణియైన జగన్మాతకు నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి రాగమథనీ  యను ఐదక్షరముల (పంచాక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం రాగమథన్యై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ పరమేశ్వరిని ఉపాసించు సాధకులకు రాగద్వేషకారకమైన కోర్కెలయందు వ్యామోహము తగ్గించి శాశ్వతమైన పరబ్రహ్మతత్త్వమును తెలిసికొను మార్గమునుజూపును. 

జగన్మాత రాగద్వేషములకు అతీతురాలైనది. నీరాగా అను నామముతో స్తుతింపబడుచున్నది. కోరికలు కళ్ళెము లేని గుర్రముల వంటివి. అరిషడ్వర్గ ప్రభావముతో అనంతమైన కోర్కెల వలయములో చిక్కిన జీవుడు కోర్కెలు తీరక మరల మరల జన్మలు ఎత్తుచునేయుండును. వివిధ శరీరములు ధరించుచు జననమరణచక్రములో పరిభ్రమించుచునేయుండును. కోరికలు అనుభవించినంత మాత్రమున తీరునవి కాదు. అగ్నికి ఆజ్యము ఎటువంటిదో అనుభవించుట అనేది కోర్కెలకు అటువంటిది. అనుభవించుకొలదీ కోర్కెలపై వ్యామోహము అధికమగుచుండును. జగన్మాత తన భక్తులకు వైరాగ్యమును కలిగించి దేహాదులందనురాగము పోగొడుతుంది.  రాగద్వేషములనేవి క్లేశములవంటివి. అటువంటి రాగద్వేషములను మథించి శాశ్వతమైన బ్రహ్మానందమును లభింపజేస్తుంది జగన్మాత. ఇంద్రియములను బుద్ధికి వశముకాకుండా జగన్మాత కాపాడుతుంది. జగన్మాత తన భక్తుల బుద్ధిని ఆత్మకు వశముచేయు బ్రహ్మవిద్యవైపు మరల్చుతుంది. దీనినే రాగమథనము అని అంటారు. గాన జగన్మాతకు రాగమథనీ యను నామము సార్థకమైనది.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం రాగమథన్యై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

---

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

158వ నామ మంత్రము 31.5.2022

ఓం నిర్మదాయై నమః

కులమదము,  బలమదము, ధనమదము, రూపమదము, యౌవనమదము, విద్యామదము, అధికారమదము, తపోమదము వంటి మదములు మనసుకు సంబంధించినవి. ఆత్మకు సంబంధించవు. అటువంటి మదములు ఏమియు లేక నిర్మదయై  విరాజిల్లు పరమాత్మ స్వరూపిణియైన జగన్మాతకు నమస్కారము.

లలితా సహస్ర నామావళి యందలి నిర్మదా యను మూడక్షరాల (త్ర్యక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నిర్మదాయై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, భక్తిశ్రద్ధలతో ఆ జగన్మాతను ఉపాసించు సాధకుడు నిశ్చయంగా అరిషడ్వర్గములకు అతీతంగా విరాజిల్లుచూ పరమేశ్వరీ పాదసేవలో తరించును.

అరిషడ్వర్గము లనగా కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యములు. అరిషడ్వర్గములు కేవలం మనసుకు సంబంధించినవి. ఆత్మకు కాదు. పరమేశ్వరి పరమాత్మ. ఆ తల్లికి ఇవేమియు (మదము వంటివి) ఉండవు. కాబట్టి ఆ తల్లి నిర్మదా యని నామ ప్రసిద్ధమైనది. 

మనసున్న ప్రతీ జీవికి పలుకోరికలు ఉండడం సహజం. కోరిక అనగా కామము. కోరిక వెనుక క్రోధము, లోభము, మోహము, మదము, మాత్సర్యము ఒకదాని వెంట ఒకటి ఆయా సందర్భములలో వచ్చేస్తాయి. అరిషడ్వర్గములలో మదము ఒకటి. మదము అనగా పలు అర్థములు గలవు. పొగరు, ఒళ్ళుకొవ్వెక్కడం, పరవశం అనగా తనను తను మరచిపోవడం. ఇక మదం ఉంటే దర్పం ఏర్పడుతుంది.

మదం అనేది శారీరక మదం  (కండబలం) తనే బలవంతుడను, తనను మించిన వాడు లేడనే గర్వం అను లక్షణం , ధనమదం - నేనే ధనవంతుడను, ఏదైనా ధనంతో కొనవచ్చు, ధనహీనులనిన అసహ్యించుకోవడం, అవమానించడం ఇలా ఏధైనా కావచ్చు, అధికారమదం - తనకధికారం వస్తే, తనవద్దనున్నవారిని తూలనాడడం,   పగసాధించడం కోసం వారిని హింసించడం, అధికార దుర్వినియోగంతో అక్రమంగా సంపాదించడం వంటి లక్షణములు కావచ్చు, విద్యామదం - తనకేదైనా విద్యలో పరిపూర్ణత సాధించుకున్నప్పుడు ఆ వ్యక్తిలో  మార్పుకొందరికి వచ్చేస్తుంది. గర్వం ఏర్ఫడుతుంది. వినయేన శోభతే విద్యా అనునది మరచిపోయి తక్కువ విద్య ఉన్నవారిని అల్పులని మాటతూలడం లేదా వారు ఏదైనా విషయం చెపితే తిరస్కార భావంగా చూడడం, సూటిపోటి మాటలతో విమర్శించడం, సద్విమర్శలు చేయక హేళన చేయడం ఇలాంటి లక్షణములు, భాగ్యమదం - పుట్టుకతోనే భాగ్యవంతుడై ఉండడం, తన్మూలంగా భాగ్యహీనులను అవమానించడం వంటి లక్షణములు. ఇవన్నియు మదమునకు ఉన్న లక్షణములు. ఒళ్ళుతెలియక మాటలు తూలడం, ఎదుటి వారిని అవమానించడం, హింసించడం, ఎదుటి వారు బాధపడుతుంటే వికటాట్టహాసం చేయడం జరుగుతుంది. మదము అనేది జాగ్రస్వప్న అవస్థలయందే ఉంటుంది. సుషుప్తిలో ఉండదు. డంభము, దర్పము, దురభిమానము వంటి రాక్షస లక్షణములు మదము అని అంటారు. ఒళ్ళుతెలియక పరిమితులు దాటి మాట్లాడుతారు. ఇవన్నీ కేవలం మనసుకు సంబంధించినవి. ఆత్మకు సంబంధించినవి కావు. పరమేశ్వరి పరమాత్మస్వరూపిణి. గనుక ఆ తల్లికి అరిషడ్వర్గములలోని మదము ఉండదు. అందుకే ఆ తల్లి నిర్మదా యను నామముతో స్తుతింపబడుచున్నది.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం నిర్మదాయై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

159వ నామ మంత్రము 1.6.2022

ఓం మదనాశిన్యై నమః

డంబము, దర్పము, మదము వంటి అసురలక్షణములను నాశనము చేసి సాధకుని సన్మార్గమందు ముందుకు నడిపించుచూ అమృతత్త్వస్థితికి చేర్చు పరమేశ్వరికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి మదనాశినీ యను ఐదక్షరముల (పంచాక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం మదనాశిన్యై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ పరమేశ్వరిని ఉపాసించు సాధకునిలో ఏమైనా డంబము, దర్పము, మదము వంటి అసురలక్షణములేవైనా ఉంటే, అటువంటివి అన్నియు మటుమాయమై, సన్మార్గమునందు నడచుచూ, అమృతత్త్వస్థితికి చేరి తరించుననుటలో సందేహము లేదు. 

ఇంతకు ముందు 158వ నామ మంత్రములో జగన్మాత పరమాత్మయనియు, అట్టి పరమాత్మ అరిషడ్వర్గములకు అతీతురాలని తెలిసియున్నాము. ఈ నామ మంత్రములో (మదనాశనీ) ఆ తల్లి తన భక్తులను కూడా డంబము, దర్పము, మదము వంటి  అసురీలక్షణములకు అతీతులను చేయును. కాబట్టి ఆ తల్లిని మదనాశినీ అని అన్నాము. 

మదము అంటే పొగరు. తనకు మించిన వారు లేరనేది తలబిరుసు. ఆ తలబిరుసులో మంచి వారినికూడా దుర్భాషలాడును. రావణాబ్రహ్మ బ్రహ్మజ్ఞాన సంపన్నుడు. కైలాసాన్ని తనభుజస్కంధములతో పైకెత్తేసిన భుజబలశాలి. తన ప్రేగులతో వీణానాదము సృష్టించి శివస్తుతి చేసి తరించాడు. కాని బలమదముతో, విద్యామదముతో (బ్రహ్మజ్ఞాని కదా) అధికారమదముతో (లంకాధిపతి అయిన కారణముతో) నాశనమయాడు. జగన్మాత తన చేతి పదివ్రేళ్ళ గోళ్ళ సందులనుండి నారాయణుని దశావతారములు సృజించి (కరాంగుళి నఖోత్పన్న నారాయణ దశాకృతిః) అతని మదమును నాశనము చేసినది. అంతేనా? కంసుడు, శిశుపాలుడు, దుర్యోధనాది కౌరవులు, హిరణ్యకశిపుడు, బలిచక్రవర్తి, కార్తవీర్యార్జునుడు మొదలైన మదమే తమస్వరూపమైన ఎందరో అసురలక్షణములున్నవారిని వారిమదమును నాశనము చేసినది. కాని జగన్మాత తన నామమును అంతర్ముఖసమారాధనతో స్మరించిన భక్తులలో మదము మరియు ఇతర అరిషడ్వర్గములను నాశనము చేసి సన్మార్గములో నడిపించి అమృతత్త్వస్థితికి చేర్చుతుంది.

మదము నశించినప్ఫుడు సమదృష్టి ఏర్పడుతుంది. అసురలక్షణములు అంతరించి దైవస్వరూపులౌతారు. వినయ విధేయతలు, విశ్వజనీనత వికసిస్తుంది. 

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం మదనాశిన్యై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

160వ నామ మంత్రము 2.6.2022

ఓం నిశ్చింతాయై నమః

కలత, బాధ, నిరాశ, నిస్పృహ వంటి విచారకరమైన విషయములే చింతలు. ఇవి అన్నియూ మనసుకు  సంబంధించినవేగాని ఆత్మకు సంబంధించినవి కావు. అట్టి చింతలు లేని తల్లియైన  పరమాత్మస్వరూపిణి జగన్మాతకు నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి నిశ్చింతా యను మూడక్షరముల (త్ర్యక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం నిశ్చింతాయై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఆ జగదీశ్వరిని ఉపాసించు సాధకుడు ఏవిధమైన చింతలు లేక భౌతిక సుఖసంతోషములతోబాటు, ఆత్మానందానుభూతితో జీవించును.

చింత అనేది మనసుకు సంబంధించినది. తానొకటి తలంచితే, జరిగేది వేరొకటై, ఆ జరిగినది తనతలంపుకు వ్యతిరేకమైనది అయితే నిరాశ ఏర్పడుతుంది. మానసికంగా సంఘర్షణ ప్రారంభమవుతుంది. మనసు పరిపరి విధములైన ఆలోచనలతో నిండిపోతుంది. పరధ్యానం ఏర్పడుతుంది. దీనినే చింత అంటారు. నమ్మిన మిత్రుడు మోసంచేసినా, ఎన్నో ఆశలు పెట్టుకున్న కొడుకులు పెళ్ళితరువాత తల్లిదండ్రులను నిర్లక్ష్యం చేస్తే ఆ కన్నవారికి అవసానదశపై మానసిక సంఘర్షణ (చింత) ఏర్పడుతుంది, ప్రేమించిన భార్య తనను నిర్లక్ష్యంచేస్తూ, మానసిక ప్రశాంతతలేకుండా వివాదాలు కల్పిస్తుంటే మానసిక సంఘర్షణ (చింత) ఏర్పడుతుంది. సంపాదన చాలకపోయినా, పిల్లలు చదువులో వెనుకబడినా, ఎదిగిన ఆడపిల్లకు మంచి సంబంధం తేవడానికి ఆర్ధికంగా తాహతు చాలకున్నా...ఇవే చింతలు అంటాము. మనసు తీవ్రమైన సంఘర్షణకు గురియవుతుంది. ఇదంతా మనసుకు సంబంధించినది. ఆత్మకు కాదు. పరమాత్మయైన జగన్మాత ఇటువంటి చింతలకతీతురాలు. అందుకే ఆ తల్లి నిశ్చింతా యని నామ ప్రసిద్ధమైనది. ఈ చింత అనేది సుషుప్తిలో ఉన్నప్పుడు ఉండదు. అప్ఫుడు ఆత్మమాత్రమే పనిచేస్తుంది. ఏ చింతా ఉండదు. అందుకే మానసిక వేదనతో ఉన్నవారిని ప్రశాంతంగా నిద్రపుచ్చడానికి వైద్యులు ప్రయత్నిస్తుంటారు. ఇక్కడ మానసిక ప్రశాంతత జగన్మాతను అంతర్ముఖంగా ధ్యానించడమే. అన్నీ మరచి ధ్యాననిమగ్నతలో ఉంటే తప్పకుండా అమ్మవారు తన భక్తులను అన్నిరకాల చింతలనుండీ దూరం చేస్తుంది. 

చింత అనునది కపటము అని అర్థం  చేసుకుంటే జగన్మాత తనపై భక్తులకు గల భక్తికి హెచ్చుతగ్గులు పరికించదు. అంతర్ముఖంగాధ్యానం చేయువారిని, దీక్షగా ఉపాసన చేయువారిని కూడా భక్తులుగానే పరిగణిస్తుంది. కపటరహితంగా తన భక్తులను పరిగణిస్తుంది గనుక జగన్మాత నిశ్చింతా యని స్తుతింపబడుచున్నది.

చింతా చితా సమాజ్ఞేయా చింతా వై బిందునాఽధికా|

చితా దహతి నిర్జీవం చింతా దహతి జీవితమ్ ॥ (సౌభాగ్యభాస్కరం, 356వ పుట) 

చింత అను శబ్దములో మధ్య బిందువును తొలగించితే చిత అవుతుంది గదా! చిత అంటే చితి.  చితి కేవలం ప్రాణంలేని కట్టెనే (మృత కళేబరమునే) కాల్చుతుంది. కాని చింత ప్రాణమున్న జీవుడినే దహిస్తుంది. చింత అనేది మనసుకు సంబంధించిన వ్యాధి అనగా మనోవ్యాధి. మనోవ్యాధికి కేవలం జగన్మాత నామ మంత్ర స్మరణ తప్ప వేరే మందు లేదు. జగన్మాత తనభక్తులను నిశ్చింతులను చేస్తుంది గనుక ఆ తల్లిని నిశ్చింతా యని స్తుతిస్తున్నాము.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం నిశ్చింతాయై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

*శ్రీమాత్రేనమః*


*శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము*


*161వ నామ మంత్రము* 3.6.2022


*ఓం నిరహంకారాయై నమః*


సాత్త్విక, రాజస, తామసములను త్రిగుణాత్మకమైన అహంకారము లేక నిరహంకారియై తేజరిల్లు పరమాత్మస్వరూపిణియైన జగన్మాతకు నమస్కారము.


శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి *నిరహంకారా* యను ఐదక్షరముల (పంచాక్షరీ) నామ మంత్రమును *ఓం నిరహంకారాయై నమః* యని ఉచ్చరించుచూ, ఆ పరాశక్తిని అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఉపాసించు సాధకుడు నేను, నాది, అంతా నావలననే యను అహంకారముపోయి, కేవలం జగన్మాత నామస్మరణేపరమావధిగా  జీవించి తరించును. అమ్మవారు అతనికి భౌతికపరమైన సుఖసంతోషములు,    ఆత్మానందకరమైన బ్రహ్మజ్ఞాన సంపదలు ప్రసాదించి తరింపజేయును.


తల్లిప్రేగు త్రెంచుకుని భౌతిక ప్రపంచంలోకి రాగానే ఆ పసికందుపై   నీళ్ళు జల్లుటతోనే ఆ శిశువు ఏడుపు ప్రారంభించును. శరీరంపై గిల్లుటతోడనే కేర్ మని నొప్పితో ఏడ్చును. అంటే ఆ దేహం తనది, దానికి నొప్పి కలిగిందనిగదా ఏడ్ఛేది. కొంచం ఊహవచ్చే సరికి తన తల్లి, తన తండ్రి, తన పరిసరాలు ఇలా నేను, నాది అనే భావం కలుగుతుంది. మాటలు వచ్చి, ప్రపంచం అంతా చూచుటతోనే తన వస్తువులు, తన ఇల్లు ఇలా తన, పర అనే భేదము తెలుస్తుంది. ఇదంతా అహంకారమే. ఇటువంటి అహంకారములు మూడు విధములు. 1) సాత్త్విక, 2) రాజస, 3) తామసములనెడి త్రిగుణాత్మకమైనది అహంకారము. ఇది నా దేహము అనే భావన వస్తుంది. తన గుండెలపై చేయివేసుకుని నేను అనడం జరుగుతుంది. అహంకారము కొంతవరకూ పరవాలేదు. తనయొక్క భౌతిక పరమైన బాధ్యతా నిర్వణవరకూ అహంకారం ఉండాలి. అది కొంచం ముదిరి అన్నీ తానే, తానే అన్నిటికీ కారణము, తనపైనే సర్వం ఆధారపడి ఉంది. ఈ పొలం నాది. ఈ భూమినాది అనే అహంకారం అది అరిషడ్వర్గముల వలన ఏర్పడుతుంది. నిజానికి పుట్టినప్ఫుడు మొలత్రాడుకూడా ఉండదు. పొయినప్పుడు ఒంటిమీద నూలుప్రోగు కూడా ఉండనీయరు. ఇవన్నీ మధ్యలోవచ్చినవే. అలాంటప్పుడు అహంకారందేనికి? అంటే శరీరం ఉంది కనుక. ఆ శరీరం తనది అని భావించును గనుక. కాని   ఆత్మకు ఇవి ఏమియు ఉండవు. నిర్గుణమైనది. ఆత్మ అగ్నికి దహింపబడదు, నీటిచే తడుపబడదు, వాయువుచే కదిలించబడదు, మట్టి అంటుకొనదు, నాశనము లేనిది. ఆత్మలకే పరమాత్మయైన జగన్మాత ఈ త్రిగుణాత్మకమైన అహంకారహితమైనది. శరీరంతో సంబంధంలేనిది. కాబట్టి ఆ తల్లి *నిరహంకారా* యని అనబడినది. జగన్మాతను సేవించిన సాధకునికి ఆ తల్లి అహంకార రహితిస్థితిని కలుగజేస్తుంది. అప్ఫుడు ఆ సాధకునికి శరీరంపై మమకారం తొలగిపోయి బ్రహ్మజ్ఞాన సముపార్జనకు మార్గాన్ని అన్వేషిస్తాడు. తన మార్గం సన్మార్గమవుతుంది. పరబ్రహ్మతతత్వం తెలిసి శాశ్వతమైన ఆత్మానందాన్ని పొందుతాడు.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు *ఓం నిరహంకారాయై నమః* అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹


*శ్రీమాత్రేనమః*

*శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము*

*162వ నామ మంత్రము* 4.6.2022

*ఓం నిర్మోహాయై నమః*

స్వస్వరూప విస్మరణ, చిత్తభ్రాంత్యాది అవలక్షణములు లేక, మోహరహితురాలై తేజరిల్లు పరమేశ్వరికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి *నిర్మోహా* యను మూడక్షరముల (త్ర్రక్షరీ) నామమంత్రమును *ఓం నిర్మోహాయై నమః* అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ జగన్మాతను అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఉపాసించు సాధకుని ఆ జగన్మాత భౌతికపరమైన మోహపాశములకు దూరముగానుంచి శాశ్వతమైన పరబ్రహ్మతత్త్వమును అన్వేషించు దిశగా నడిపించును.

తల్లిగర్భమునుండి భౌతికప్రపంచములోనికి అడుగిడిన జీవికి మోహము అనేది నిశ్చయముగా ఉంటుంది. విశాలమైన విశ్వంలో అనంతకోటి జీవరాసులు ఉన్నను తను తనవారు, వారితోటే తను అని ఒక పరిధికి లోబడి ఉండడం జరుగుతుంది. తన తల్లి తను, తనకు తన జీవితభాగస్వామి, తన బిడ్డలు, తన సంసారము ఇవన్నీకూడా మోహమునకు సాక్ష్యములే. ఈ లోకంలోకి వచ్చినది తాను మాత్రమే. మళ్ళీ నిష్క్రమించునది కూడా తను మాత్రమే. ఈ మధ్యనే ఈ బంధాలు.   జగమే మాయ అనుకుంటే ఈ బంధాలు ఆ మాయ వలన ఏర్పడిన మోహాము వలననే. ఇది శరీరధారులకు మాత్రమే. ఆత్మకు కాదు. పరమాత్మస్వరూపిణీయైన జగన్మాత ఈ మోహమునకు అతీతురాలు. అందుకే ఆ తల్లిని *నిర్మోహా* యని అన్నాము. మోహము అనగా భ్రాంతి, అజ్ఞానము. అరిషడ్వర్గములలో ఒకటి. కామము (కోరిక) వలన మనసులో మోహం ఉద్భవిస్తుంది. అప్పుడు పురుషార్ధములు ధర్మబద్ధముగా నిర్వహింపబడతాయి కాని మోహము మాత్రము అధర్మయుతంగా నిర్వహింపబడుతుంది. అనగా జ్ఞానం నశించి భ్రాంతిలో మునిగిపోవడం జరుగుతుంది. పుట్టినప్పుడు జానెడు నేలపై పవళిస్తే గిట్టినఫుడు ఆరడగులు పొడవు, మూడడుగుల వెడల్పుగల నేలకావాలి. కాల్చడానికైనా, కప్పెట్టడానికైనా. ఎకరాల ఎకరాల భూమికొనేసి భూస్వామినైపోవాలనే   కామము (కోరిక) జనిస్తుంది. అందుకు అధర్మంగానైనా కబ్జాలుచేసైనా ఆక్రమించేయాలని కోరిక జనిస్తుంది. అధర్మం వలన అజ్ఞానం తనలో పేరుకుపోతుంది. కారణం అరిషడ్వర్గాలు మనసును ఆవహించాయి. అరిషడ్వర్గాలలో (కామ,క్రోధ, లోభ, *మోహ*, మద, మాత్సర్యములు) మోహం ఉందిగదా. ఇది మనసుకు సంబంధించినది గదా. ఆత్మకు సంబంధించినది కానేకాదు. శ్రీమాత ఆత్మలకు పరమాత్మ. ఆతల్లి అరిషడ్వర్గాలకు అతీతురాలు గనుక అమ్మవారిని *నిర్మోహా* అని యన్నాము. అనడమేమిటి? *ఓం నిర్మోహాయై నమః* అంటూ స్తుతిస్తూ పూజించుచున్నాము. ఇది ఒక నామ మంత్రము. ఈ నామ మంత్రముతో సాధకుడు ఆ పరమేశ్వరిని ఆరాధిస్తే జ్ఞానం లభిస్తుంది. ఆ లభించిన జ్ఞానంతో అరిషడ్వర్గాలను జయించుతాడు. తద్వారా మోహాన్ని జయిస్తాడు. జగన్మాతకు నమస్కారం చేయునపుడు *ఓం నిర్మోహాయై నమః* అని అంటే చాలు మోహాన్ని జయించవచ్చును.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

*శ్రీమాత్రేనమః*

*శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము*

*163వ నామ మంత్రము* 5.6.2022

*ఓం మోహనాశిన్యై నమః*

సకల లోకములు తన స్వరూపములై, ఎంతటి దుర్ఘటనకూ  చలింపక (మోహరహితురాలై), సాధకునిలో అజ్ఞానముచే గలిగిన శోకమునుగూడ నశింపజేయు (మోహరహితులను జేయు) తల్లికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి *మోహనాశినీ*  యను ఐదక్షరముల (పంచాక్షరీ) నామ మంత్రమును *ఓం మోహనాశిన్యై నమః* అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ జగన్మాతను భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించు భక్తులకు వారిలో గల రాగద్వేషములను తొలగించి, సుఖదుఃఖములు రెండిటినీ సమభావనతో ఆస్వాదిస్తూ, నిత్యమైన, సత్యమైన ఆత్మానందాన్ని అనుభవింపజేయును.

అరిషడ్వర్గములు అనునవి మానసిక సంఘర్షణకు సంబంధించినవి. ఆత్మకు సంబంధించినవి కావు. జ్ఞానస్వరూపిణి అయిన పరమాత్మకు  మోహము, దుఃఖము వంటి మానసిక  సంబంధమైన వికారములు ఉండవు. తననాశ్రయించిన భక్తులలో ప్రప్రథమంగా వారిలో ఉన్న సమస్త దుఃఖములకు హేతువైన మోహమును తొలగిస్తుంది. తరువాతనే తనభక్తులకు పరబ్రహ్మతత్త్వమును అన్వేషించుటకు కావలసిన సాధనపై దృష్టిని నిలుపుకొనే ఏకాగ్రతను ప్రసాదిస్తుంది. అరిషడ్వర్గములలో అత్యంత ప్రమాదకరమైన మోహమును సాధకునిలో సమూలంగా నాశనంజేస్తుంది కనుకనే ఆ తల్లి *మోహనాశినీ* యని నామ ప్రసిద్ధమైనది. మహాభారతయుద్ధము ప్రారంభమైనది. అర్జునునికి రథసారథి శ్రీకృష్ణుడు. రథమును పార్థసారథి కురుసైన్యములదిశగా పోనిచ్చాడు. కురుసైన్యంలో తనగురువు ద్రోణుడు, తాత భీష్ముడు, తన సోదరులు దుర్యోధనుడు, దుశ్శాశనుడు మొదలైనవారు కనిపించారు. అంతా తనవాళ్ళే. వారితోనే యుద్ధంచేయాలి. వారినే చంపాలి. అంతా తనవాళ్ళే. తన గురువులు, తన బంధువులు...వీరినా నేను చంపాలి. అను మోహము ఒక్కసారి అర్జునిణ్ణి ఆవహించింది. తనవారే కదా అనే భ్రాంతి కలుగజేసింది అతనిలోనున్న మోహపాశం. అంతే రథం దిగిపోయాడు. అస్త్రాలను ప్రక్కనపెట్టేశాడు. యుద్ధముచేయలేనని దిగాలుగా కూర్చుండిపోయాడు.    భగవానుఢు కృష్ణపరమాత్మ తన విరాట్స్వరూపాన్ని చూపించాడు (విశ్వరూపం ప్రదర్శించాడు) గీతోపదేశం చేశాడు. అర్జునునిలోనున్న మోహాన్ని పారద్రోలాడు.. అర్జునుడు తనకర్తవ్యాన్ని తాను నిర్వహించాడు. మోహం సర్వనాశనకారి అన్న సత్యం తెలుసుకున్నాడు. 

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకంలో ధూర్జటిమహాకవి పద్యంలో ఈ మోహమనే సముద్రంలో  జీవుడు కొట్టుమిట్టాడుతూ పరమాత్మను తలవలేకపోతున్నాడని బాధపడతాడు. అందుకు ఆ మహాకవి ఆ పరమేశ్వరునితో ఏమని మొరపెట్టుకున్నాడో పరిశీలిద్దాము:-

*శార్ధూలము*

అంతా మిథ్య తలంచి చూచిన  

......నరుండట్లౌ టెరింగిన్ సదా

కాంతల్ పుత్రులు నర్థముల్ తనువు 

......నిక్కంబంచు మోహార్ణవ

భ్రాంతింజెంది చరించుగాని, 

......పరమార్థంబైన నీయందు దా

జింతాకంతయు జింత నిల్పడు 

......గదా, శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!       


*భావం*

ఆలోచించినచో ఈ జగతత్తంతయును మాయయేగదా! మానవు డా సంగతి తెలిసియుండియు, భార్యయు, పుత్రులు, ధనములు, తన శరీరము అన్నియు శాశ్వతములని భావించి మోహమునొందుచు, జీవనమునకు పరమార్థభూతుడైన నిన్ను మనసులో ఒక్క నిమిషమైనను ధ్యానించడు గదా! ఎంత అజ్ఞానము!

అంటే ఈ అజ్ఞానంతో కొట్టుమిట్టాడుతూ ఉన్నట్టుండి ఈ బంధాలను త్రెంచుకోవాలా? కాదు. చింతాకంతయు నైనను ఆ పరమాత్మను ధ్యానించాలి. ఆ ధ్యానంలో ఈ మోహాన్ని విస్మరించాలని ధూర్జటిమహాకవి భావన. ఆ పరమేశ్వరి పాదచింతన మాత్రమే ఆ సమయంలో ఉంటే ఆ తల్లి ఈ మోహబంధాలను క్రమంగా తప్పించి   జన్మరాహిత్యమైన ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. అందుచేతనే ఆ పరమేశ్వరి *మోహనాశినీ* అను నామముతో స్తుతిస్తున్నాము.

పరబ్రహ్మమనేది ఒకటే ఉన్నది. రెండవ మాటలేదు. అలా ద్వీతీయమనునది ఉన్నది అంటే అది అజ్ఞానము. అది ద్వైతభావన. అట్టిద్వైత భావనను లేకుండా చేయుటయే మనలోని మోహమును నాశనము చేయుట. జగన్మాత ద్వైతభావనను లేకుండా చేసి (మోహమును నాశనముచేసి), అద్వైతమననేమియో తెలియగల జ్ఞానమును కలుగజేస్తుంది గనుక ఆ పరమాత్మస్వరూపిణి అయిన జగన్మాతను *మోహనాశినీ* అని స్తుతిస్తున్నాము. 

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు *ఓం మోహనాశిన్యై నమః* అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

*శ్రీమాత్రేనమః*

*శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము*

*164వ నామ మంత్రము* 6.6.2022

*ఓం నిర్మమాయై నమః*

నేను, నాది యను అహంకారము లేక మమకార రహితురాలై తేజరిల్లు జగన్మాతకు నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి *నిర్మమా* యను మూడక్షరముల (త్ర్యక్షరీ) నామ మంత్రముసు *ఓం నిర్మమాయై నమః* అని ఉచ్చరించుచూ, అత్యంతభక్తిశ్రద్ధలతో ఆ అఖిలాండేశ్వరిని ఉపాసించు సాధకునకు నేను, నాది యను మమకారములన్నియు తొలగి సర్వము ఆ పరమాత్మ కరుణయే యను భావముతో మమకార రాహిత్యంతో జీవించి తరించును.

జగన్మాత పరమాత్మ. దేహసంబంధమైన లేదా మనసుకు సంబంధమైన మోహము, మమకారము, చింత వంటి వికారములు లేక *నిర్మమా* (మమకార రహితు రాలు) యను నామముతో స్తుతింపబడుచున్నది. నేను, నాది అను భావము శరీరసంబంధమైనది. జగన్మాత నిర్గుణస్వరూపురాలు అనగా రూపం గానీ, భౌతికపరమైన మరే లక్షణాలు గానీ లేని పరబ్రహ్మస్వరూపిణి.  తనకంటె వేరేమియు లేనిది. అంతయూ తానే. జీవులన్నిటిలోనూ తానేయుంటూ భేదజ్ఞానములేనిదగుటచే *నిర్మమా* యని అన్నాము. 

తల్లి గర్భమునుండి బాహ్యప్రపంచంలోనికి వచ్చిన తరువాత నేను అనే భావన ఉండుట అతిసహజము. అలాగే నాది అనే భావనకూడా వచ్చేస్తుంది. ఈ ఇల్లు నాది. ఈ వస్త్రమునాది. మమ అనగా ఇంద్రియాలపై భ్రాంతి.  జీవించినంత కాలము ఇల్లు, వాకిలి, సంపదలు, వస్తువులు అన్నీ నావి అనడం జరుగుతుంది. తనవనుకున్నవాటిపై మమకారం పెంచుకోవడం జరుగుతుంది. కొన్ని సమయాలలో ప్రాణంకన్నా తనవి అనుకున్నవాటిపై భ్రాంతి పెంచుకోవడం జరుగుతుంది. ఈ హద్దువరకూ నాభూమి, హద్దుదాటితే వాళ్ళది అనే తన, పర భేదం ఏర్పడుతుంది.  ఈమె నా జీవిత భాగస్వామిని. ఈ పిల్లలు మా పిల్లలు అని అనడంకూడా సహజమే. వినేవారు కూడా ఏమాత్రం ఆలోచించకుండా 'అలాగా, సంతోషమండి. పిల్లలు ఆణిముత్యాలులా ఉన్నారు' అని అనేస్తారు. అంతేగాని వేదాంతం మాట్లాడుతారా? అంటే మాట్లాడరు. ఎందుకంటే వారూ, వీరూ కూడా శరీరధారులే. పుట్టుక ఒక్కనిగా, గిట్టుట ఒక్కనిగా అయినను పదుగురిలో. బంధములమధ్య. ఈ బంధముల మధ్యయుండుటచేతనే నాది, నీది యనే మమకారము. ఇవన్నీ శరీరానికి, మనసుకు మాత్రమే. ఆత్మకు కాదు. పరమాత్మస్వరూపిణియైన జగన్మాత ఇందుగలదందు లేదనే సందేహం లేకుండా సర్వవ్యాపిని. స్వపరభేదాలుండవు.  ఈ మమకారములకు అతీతురాలు జగన్మాత. గనుక అమ్మవారిని *నిర్మమా* యని అన్నాము.  దివంగతులైన వారిని ఉద్దేశించి *ఆత్మ శాంతించుగాక* అంటూ వేదాంతపరమైన సందేశము ఇస్తాము. అంటే అంతవరకూ ఆ ఆత్మ ఆ శరీరంలో ఉండి, అరిషడ్వర్గములతో సహచరించి, బంధాలు, అనుబంధాలు, మమకారాలు, అహంకారాలు, రాగము, ద్వేషము మొదలైన భౌతిక వికారముల మధ్య ఉంటూ, తీవ్రక్షోభకు గురికాబడినది అనే భావనతో దేహాన్ని విడిచి వెళ్ళిన ఆ ఆత్మకు శాంతికోరుచున్నామని అర్థము. శరీరమును వదలి పయనమైన ఆ ఆత్మ ఎవరి గురుంచి ఘోషించదు. అంతవరకూ తనవారనుకున్నవారి గతి ఏమిటా అనికూడా ఘోషించదు. మమకారము అనేది శరీర సంబంధమైనది. ఆ మమకార భావన అనేది ఆ శరీరము నాశ్రయించిన మనసుది. అంతే గాని శరీరమును విడిచి పయనమయిన ఆత్మది కాదు. ఆత్మకు ఏవిధమైన భౌతిక వికారములు ఉండవు. ఆత్మలలో పరమాత్మ అయిన జగన్మాతకు ఇవేమీ ఉండవు గనుక *నిర్మమా* యని అన్నాము.

జగన్మాతకు గల ఈ నామములన్నియూ మంత్రములే. ఆ నామ మంత్రములు వాటిలోని పరబ్రహ్మతత్త్వాన్ని మనకు తెలియ జేస్తున్నది గనుక మనము పరమాత్మయైన జగన్మాతను నామస్తోత్రములతో కీర్తిస్తూ పరబ్రహ్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాము. అందుచే ఒక్కసారి ఈ వ్యాఖ్యానము చదివినవెంటనే జగన్మాతకు నమస్కరించుదాము. అలా నమస్కారం చేయునపుడు *ఓం నిర్మమాయై నమః* అని అందాము. *శ్రీమాత్రేనమః*

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

*శ్రీమాత్రేనమః*

*శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము*

*165వ నామ మంత్రము* 7.6.2022

*ఓం మమతాహంత్ర్యై నమః*

భక్తులయందు గల నేను, నాది అనే అహంకారమును తొలగించు పరమాత్మస్వరూపిణియైన పరమేశ్వరికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి *మమతాహంత్రీ* యను  ఐదక్షరముల (పంచాక్షరీ) నామ మంత్రమును *ఓం మమతాహంత్ర్యై నమః* అని ఉచ్చ రించుచూ, ఆ జగన్మాతను అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధించు భక్తులలోని  మమకార లక్షణాన్ని పొగొట్టి ఆత్మజ్ఞానమును ప్రసాదించి తరింపజేయును.

జగన్మాత *నిర్మమా* యను నామ ప్రసిద్ధమైనది. అనగా నేను, నాది అను దేహేంద్రియాదులే నేను అనుకునే  మమకారము లేని పరమాత్మ స్వరూపిణి. అలాగే తన భక్తులలోని దేహేంద్రియాదులనే తాను అనుకునే మమకారాన్ని పోగొట్టి ఆత్మజ్ఞానమును ప్రసాదించు   అనుగ్రహమూర్తి ఆ జగన్మాత. ఇక్కడ *హంత్రీ* అనగా నాశనము చేయునది. లేకుండా చేయునది. తొలగించునది అని అర్థంచేసుకోగలము. జగన్మాత *నిర్మమా* యని గత నామ మంత్రములో తెలిసియుంటిమి. ఇక్కడ *మమతాహంత్రీ* యనగా భక్తులలో నేను, నాది యను మమకారమును తొలగుటకు కావలసిన స్వస్వరూపజ్ఞానమును ప్రసాదిస్తుంది. భవబంధాలను త్రెంచి  మోక్షమార్గమును చూపుతుంది.

ఒక విషయం ఇక్కడ మనం గుర్తుంచుకోవాలి. సంసారములో ఉన్నవాడు అమ్మవారిని పూజించి నాలోని భవబంధాలను తొలగించు తల్లీ అంటే ఆ తల్లి తొలగించేస్తుందా? తాను సంసారములో ఉన్నాడు. సంసారం తనతో పెనవేసుకుపోయింది. అప్పుడు తనపాటికి తను అన్నీ త్రెంచుకుపోతే అది సన్యాసం స్వీకరించినట్లు అవుతుంది. తనతో ఉన్నవారిని నట్టేట్లో ముంచినట్లవుతుంది కదా!  గనుక తను ధ్యానం చేసుకునే సమయంలో, పరమాత్మ తప్ప వేరే ధ్యాస ఉండకుండా, ఆ సమయంలో కూడా భౌతిక పరమైన, భవబంధపరమైన ఆలోచనలు లేకుండా, కేవలం పరమాత్మనే ధ్యానం చేసుకుంటూ ముక్తికి ఒక్కొక్కసోపానమును నిర్మించుకుంటూ పోవడానికి జగన్మాత అనుగ్రహిస్తుంది. *మమతాహంత్రీ* యను నామ మంత్రమునకు ఈ భావం సమన్వయమవుతుందని నా భావన.  జీవుడు పరమాత్మను అర్థంచేసుకునే జ్ఞానాన్ని జగన్మాత ప్రసాదిస్తుంది. తద్వారా పురుషార్థములలో ధర్మార్ధకామములను సక్రమమార్గంలో నిర్వహింపజేసి ముక్తికి సోపానములు నిర్మించుకోగలగడం జరుగుతుంది ఇదే పరమపదసోపాన నిర్మాణము. ఈ పరమపద సోపాన మార్గంలో ఏమాత్రం పట్టుతప్పినా, ధ్యాస దిశతప్పి వికారములకు లొంగినట్లైతే ఆ మేరకు అజ్ఞానమనే సర్పదంష్టృడై క్రిందకు జారుతాడు సాధకుడు. అందుకని పరమేశ్వరీ ధ్యానం నిరంతరం చేస్తూ జీవనము కొనసాగిస్తూ పరమపదసోపాన నిర్మాణం చేసుకోవాలి. 

జగన్మాతచే అనుగ్రహింప బడిన ఆత్మజ్ఞానంతో సాధకుడు మమకారరహితుడై మోక్షమార్గంలో జీవనయానం కొనసాగించు కోగలడు.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు *ఓం మమతాహంత్ర్యై నమః* అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

*శ్రీమాత్రేనమః*

*శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము*

*166వ నామ మంత్రము* 8.6.2022

*ఓం నిష్పాపాయై నమః*

అవిద్య, అజ్ఞానము, అన్యులకు అకారణముగా దుఃఖకారణమగుట వంటి పాపహేతు లక్షణములు లేని పాపరహితురాలైన పరమేశ్వరికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి *నిష్పాపా* యను మూడక్షరముల (త్ర్యక్షరీ) నామ మంత్రమును *ఓం నిష్పాపాయై నమః* అని ఉచ్చరించుచూ, అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో ఆ పరమేశ్వరిని ఆరాధించు భక్తులను తెలిసిగాని, తెలియకగాని, అజ్ఞానముచేగాని వారు చేసిన పాపకర్మలవలన లభించిన దోషములను తొలగించి సత్కర్మలను వారిచే చేయునట్లుగా అనుగ్రహించి తరింపజేయును.

జగన్మాత పరమాత్మ స్వరూపిణి. అజ్ఞానము, అవిద్య సంబంధిత పాపహేతువులకు సంబంధించిన లక్షణములు ఉండవు. ఆతల్లి పాపరహితురాలు. 

మానవుడు చేసే ప్రతీ పనివలన పాపహేతువైనదైనా కావచ్చు, పుణ్యకార్యమైనా కావచ్చు. భక్తరామదాసు శ్రీరామాలయం నిర్మించి, సీతారామలక్ష్మణులకు నగలు చేయించినది పుణ్యకార్యమే. అయినా ఆయన చెరసాలజీవితం అనుభవించారు. కారణం? రామచిలుకను పెంచి, ప్రేమమాటలు నేర్పించారు. కాని దానిని పంజరంలో బంధించారు. అలాగే చేసుకున్నవారికి చేసుకున్నంత. పాపకర్మలకైనా, పుణ్యకర్మలకైనా ఫలితం ఈ జన్నలోనే ఇప్పుడైనా కావచ్చు, లేదా మరుజన్మకు సంచితమైనా కావచ్చు. మంచి కర్మలు చేస్తే తరువాత జన్మ మంచిది అవుతుంది. పాపకర్మలు చేస్తే ఆ జన్మ పిల్లిగా గాని, బల్లిగాగాని మరియేదైనా పశువులు, పక్షులు, క్రిమికీటకాలుగా నైనా కావచ్చు. చేసేపాపం భౌతికముగా గాని మానసికంగా గాని ఎలా చేసినా అది పాపమే. అందుకు ఫలితం తథ్యం. 

చేసిన పాపం కట్టి కుడుపుతుంది అంటారు. నిజమే. అది ఈ జన్మలోనే జరగడం సాధారణం.

అలాగే మనం చేయవలసిన సత్కర్మలు అనేకం ఉన్నాయి. అవి నిర్వర్తించక పోవడం కూడా *మహాపాపమే* అవుతుంది.

దైవికముగా ఆధ్యాత్మికముగా ఋణము అంటే మనము జీవితములో విధిగా చేయవలసిన కార్యములు అని అర్ధము. అవి మూడు

త్రిఋణాలు అనగా మనిషికి  జన్మనిచ్చిన వారికి అతను మూడు విధాలుగ ఋణపడి ఉంటాడు. ఈ ఋణములను అతను తన జీవిత కాలంలొ తీర్చుకోవలసి ఉంటుంది. అవి 

*1) దైవ ఋణములు, 2) పితృ ఋణములు, 3) ఋషి ఋణములు*

ఆశ్రమ ధర్మాలు అనగా మనిషి జన్మ తంతు ప్రారంభమయినప్పటి నుండి పరమపదించేవరకు మనిషి వివిధ వయసులలో చెయ్యవలసిన కర్మలే. 

*దైవ ఋణాలు:*

మనిషి జన్మకు మూల కారణం దేవుడు కనుక మొదటగ మనిషి దేవతలకు ఋణము తీర్చుకోవాలి! యజ్ఞ యాగాదులు నిర్వహించడము దైవఋణములు తీర్చుకోవడనికి ఒక త్రోవగా చెప్పడమయినది. యజ్ఞ తంతు లో వైదిక దేవతలయిన ఇంద్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని, అశ్విని దేవతలు మొదలయినవారిని పూజించడం చెయ్యవలెను. వివిధ రకాలయిన ద్రవ్యములు ప్రధానంగా ఆవు నెయ్యి యజ్ఞ కుండములో అగ్నికి సమర్పించడం జరుగుతుంది. తదుపరి భూతబలులు ఇచ్చి దేవతలకు ఆహారముగ సమర్పించడం జరుగుతుంది. అనగా యజ్ఞ తంతులో తోటి జనులకు విందు భోజనములు నిర్వహించాలి.

*పితృ ఋణములు:*

భౌతికంగా మనిషికి జన్మనిచ్చిన జననీ జనకులకు, వారికి జన్మనిచ్చిన వారి పితృదేవతలకు...ప్రతి మనిషి ఋణపడి ఉంటాడనేది పితృఋణము.  తల్లి దండ్రులను అవసాన దశలో కంటికి రెప్పలా కాపాడుకోవడం, వారు శయ్యపైనే ఉండిపోతే (తమ పసితనంలో తల్లి, దండ్రి తమ మలమూత్రాలను భరిస్తూ, తమకు విద్యాబుద్ధులు చెప్పించి, చేయిపట్టి నడిపించి, ఒక ఇంటివాడిని చేయువరకూ వారు పడిన తపన గుర్తుంచుకొంటూ) సేవచేసి, మరణించిన పిదప అంత్యక్రియల నుండి కర్మకాండల వరకు, తరువాత ప్రతి అమావాస్యకు పితృదేవతలకు తర్పణవిధి, ప్రతిసంవత్సరము శ్రాద్ధకర్మలాచరించడం ద్వారా పితృఋణం తీరుతుంది.

*ఋషి ఋణములు:*

 ఋషులు అనగా మనకు జ్ఞాన సంపదను అందించిన మన గురువులు. మనకు తరతరాలుగా వారసత్వంగా వస్తున్న వేదములు, పురాణాలు, వేదాంగాలు, ఇతిహాసాలు - రామాయణ, భారతాలు, ఉపనిషత్తులు, శిక్ష, నిరుక్తి, వ్యాకరణము, యోగ, మొదలయిన జ్ఞాన సంపదను మనకు అందించిన దైవాంశ సంభూతులయిన మహా పురుషులే ఋషులు. వీరికి మనము అనగా హిందువులు ప్రత్యేకంగా ఋణపడి ఉంటారు. పైన ఉదహరించిన శాస్త్రాల్ని అభ్యసించడం ద్వారాను జ్ఞాన సముపార్జన చెయ్యడం ద్వారాను మరియు పర్వ దినాల్లో బ్రహ్మచర్యం , ఉపవాసము పాటించడం ద్వారాను హిందువులు ఋషులకు చెల్లించాల్సిన ఋణాల్ని తీర్చుకోవలెను. 

మనిషి తన ఈ జన్మ లో ఈ మూడు ఋణాల్ని తీర్చుకోవడం ప్రధానకర్తవ్యం.

ఈ ఋణములు సక్రమంగా తీర్చుకోకపోవడం కూడా ఒక *మహాపాపమే* ఈ పాపానికి నిష్కృతి లేదు. జగన్మాతకూడా వీటిని క్షమించదు.

 *శ్రీశైల శిఖరం దృష్ట్యా పునర్జన్మ న విద్యతే*

శ్రీశైలశిఖర దర్శనం చేసుకున్నవారికి పునర్జన్మ ఉండదు. అంటారు. అందుకు ఒక కథ ఉన్నది.

ఒకసారి భ్రమరాంబ, మల్లికార్జునులు భక్తులను పరీక్షింపదలచారు. 

మల్లికార్జునుడు వృద్ధబ్రాహ్మణునిగాను, భ్రమరాంబ ఆయనభార్యవృద్ధ బ్రాహ్మణ ముత్తైదువగానూ కొండ దిగువకు వచ్చారు. వృద్ధబ్రాహ్మణుడు ఒక ఊబిలో దిగబడిపోతున్నాడు. ఆ బ్రాహ్మణ ముత్తైదువు ఒడ్డున నిలబడి "అయ్యా! అమ్మా! నాభర్త ఊబిలో దిగబడిపోయారు. మీలో పాపంలేనివారు ఎవరైనా ఉంటే చేయి అందివ్వండి. ఆయన పైకి వచ్చేస్తారు. నా భర్త నాకు దక్కుతారు" అంటూ జాలిగా గోలపెడుతున్నది.

వచ్చేపోయేవారు అందరూ ఒకరి ముఖములు ఒకరు చూచుకుంటున్నారు. పెదవులు విరుస్తున్నారు. "అసలే మానవ జన్మ. పాపకర్మలు తప్ప పుణ్యకార్యములు చేసేది ఉండదు. మనం ఎలా చేయి అందిస్తాము అనుకుంటున్నారు"

ఆ బ్రాహ్మణ ముత్తైదువ ఆక్రందన మరింత ఎక్కువ అయినది. 

ఇంతలో ఒక వేశ్య ఆ ఆక్రందన విన్నది. 

"శ్రీశైల శిఖరం చూచినవారికి పాపాలు ఉండవుకదా. మరి నాకు పాపం ఎలా ఉంటుంది?" అని మనసులో అనుకొంటూ, "శ్రీశైల శిఖరం చూచాను. ఇంకనాకు పాపాలు లేవుగదా! పట్టవయ్యా బ్రాహ్మణోత్తమా నాచేయి. ఊబినుంచి పైకి రావయ్యా! నీ భార్య నీకోసం దుఃఖిస్తోంది" అంటూ ఆ వేశ్య చేయి అందించి ఆ బ్రాహ్మణరూపంలో ఉన్న మల్లికార్జున స్వామిని లాగింది. భ్రమరాంబా మల్లికార్జునులు ఆవేశ్యా స్త్రీకి మరింత పుణ్యఫలం ప్రసాదించి ఆమెకు ఉత్తమ గతులు కలిగించారు. 

ఇలా మనకు తెలియకనే పుణ్యమూ చేస్తాము, పాపమూ చేస్తాము. అందుచే జగన్మాత నామస్మరణ మాత్రమే తెలిసి చేయు పుణ్యకారణమైన సత్కర్మ. 

మానవునికే ఇన్ని చిక్కులు. మానవునికే కాదు ప్రతీ శరీరధారికి రాసిపెట్టినవే. పాపంచేయడానికి ఎన్ని అవకాశములు ఉన్నవో పుణ్యములు చేయడానికి కూడా అన్ని అవకాశములు ఉన్నాయి. కాని ఆత్మకు కాదు. పరమాత్మకు అసలేకాదు. అందుకే జగన్మాత *నిష్ఫాపా* అని నామ ప్రసిద్ధమయినది.

గనుక జగన్మాతకు నమస్కరిస్తూ *ఓం నిష్పాపాయై నమః* అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹


శ్రీమాత్రేనమః

శ్రీలలితా సహస్రనామ భాష్యము

169వ నామ మంత్రము  11.6.2022

ఓం క్రోధశమన్యై నమః

కోపము శత్రువు వంటిది. కోపము అజ్ఞానమునకు చిహ్నము. కోపము గలవాడు చేయు యజ్ఞములు, జపములు, పూజలు నిష్ఫలములు.  తన భక్తులలో అట్టి కోపమును నశింపజేయు తల్లికి నమస్కారము.

శ్రీలలితా సహస్ర నామావళి యందలి క్రోధశమనీ యను ఐదక్షరముల (పంచాక్షరీ) నామ మంత్రమును ఓం క్రోధశమన్యై నమః అని ఉచ్చరించుచూ, ఆ పరాశక్తిని అత్యంతభక్తి తత్పరతతో ఉపాసించు సాధకునకు ఆ తల్లి కరుణచే తొలుత తనలో తనకు శత్రుసమానముగా ఉండు కోపము నశించును. పిదప జగన్మాత నామ స్మరణపై నిమగ్నత అధికమై ఆత్మానందానుభూతిని పొందును. సుఖసంతోషములతో జీవించును. అంత్యమున జన్మరాహిత్యత కూడిన మోక్షము లభించును.

కామము, క్రోధము, లోభము, మదము, మోహము, మాత్సర్యము ఈ ఆరింటిని అరిషడ్వర్గములు అందురు. వర్గము అంటే కూటమి. అరి అంటే శత్రువు. అరిషడ్వర్గము అంటే ఒక శత్రువు ఏవిధంగా సంహరిస్తాడో అలాగే ఈ వర్గములో ఏలక్షణమైనా శత్రువుతో సమానమే.  అందునా క్రోధము చాలా ప్రమాదమైన శత్రువు. క్రోధము వలన ఫలితం వెంటనే తెలిసిపోతుంది. ఇవన్నీ మనసుకు సంబంధించినవి. ఆత్మకు సంబంధించవు. జగన్మాత పరమాత్మ స్వరూపిణి. కాబట్టి మనసుకు సంబంధించినది మరియు శరీరధారులకు ఉండే క్రోధము జగన్మాతకు ఉండదు. అందుచే ఆ తల్లి నిష్క్రోధా అనగా కోపము లేనిది అను నామ మంత్రముగలిగినది. తను నిష్క్రోధా యనబడుచున్నది గనుక తన భక్తులకు కూడా క్రోధము ఉండ కూడదు. అందుకు తన భక్తులలోని క్రోధాన్ని నశింపజేస్తుంది.

క్రోధయుక్తో యద్యజతి యజ్జుహోతి యదర్చతి|

సతస్య హరతే సర్వం ఆమకుంభో యథోదకమ్॥ (సౌభాగ్యభాస్కరం, 360వ పుట)

పచ్చికుండలో ఉదకము (నీరు)  నిలబడనట్లు క్రోధము ఉన్నవాడు చేయు యజ్ఞములు, జపములు, పూజలు నిష్ఫలాన్ని ఇస్తాయి.  క్రోధము ఉన్నవాడు అజ్ఞానితో సమానం.  క్రోధము ఉన్నవాడు తనకు తెలియకుండానే అయినదానికి, కానిదానికి ఊగిపోతూ ఉంటాడు. అది ఆరోగ్యానికి కూడా మంచిదికాదు. రెండవది కోపం అనేది విచక్షణాజ్ఞానంలేకుండా చేస్తుంది. గనుక ఎదుటవారిని మానసిక మరియు భౌతికపరంగా హింసించడం జరుగుతుంది. దాని వలన క్రోధం కలిగి ఉండడం ఒక పాపమయితే, ఆ కోపంలో తాను చేయు హింసవలన మరింత పాపం సంచిత మౌతుంది. అపఖ్యాతిని మూటగట్టుకుంటాడు. లేదా తనను తానే శిక్షించుకొను రీతిలో తన యునికిని తానే పోగొట్టుకొని, తనతో పాటు, తనపై ఆధారపడినవారినికూడా ఇక్కట్లపాలు చేయడం జరుగుతుంది.  అందుకే తన కోపము తనకే శత్రువు అని అన్నారు పెద్దలు.

క్రోధస్య దుష్టత్వం ఆపస్తంబేనోక్తం క్రోధముయొక్క దుష్టత్వాన్ని ఆపస్తంబుడు చెప్పడం జరిగింది (ఆయన చెప్పడం ఏమిటి? అందరికీ స్వానుభవమే! కాదంటారా? ఎవ్వరూ అనరు.) అయినా. 

 జగన్మాత తన భక్తులలోని ఇంతటి ప్రమాదకరమైన క్రోధమును నశింపజేయును  గనుకనే క్రోధశమనీ యను నామ మంత్రముతో స్తుతింపబడుచున్నది.

జగన్మాతకు నమస్కరించునపుడు ఓం క్రోధశమన్యై నమః అని అనవలెను.

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹